(Is 60:1-6; Ep 3:2-3a.5-6; Mt 2:1-12)
Hôm nay chúng ta cử hành lễ Chúa Hiển Linh. Theo truyền thống, lễ này được xem là lễ Chúa Giêsu tỏ mình ra cho dân ngoại. Thánh lễ này mời gọi chúng ta trở nên như ánh sao soi đường dẫn người khác đến với Chúa. Chúng ta hãy để lời Chúa hướng dẫn chúng ta trong việc đem người khác đến với Chúa.
Trong bài đọc 1, Ngôn Sứ Isaia nói về viễn cảnh Giêrusalem sẽ trở thành ánh sáng cho muôn dân đến với Đức Chúa. Để trở nên ánh sáng Giêrusalem phải ‘đứng lên’ và ‘bừng sáng lên.’ Hai hành động này ám chỉ việc Giêrusalem cần phải đi ra khỏi bóng đen của nô lệ tội lỗi để ‘vinh quang của Đức Chúa như bình minh chiếu toả trên ngươi’ (Is 60:1). Điều đáng để chúng ta suy gẫm ở đây là việc ánh sáng của Giêrusalem không phải tự mình mà có, nhưng là ‘phản chiếu’ của ánh bình minh và vinh quang của Đức Chúa. Nói cách khác, chỉ khi Giêrusalem để cho Đức Chúa như bình minh chiếu toả và vinh quang Ngài xuất hiện trên mình thì Giêrusalem mới trở thành ánh sáng để soi chiếu cho “chư dân sẽ đi về phía ánh sáng của ngươi, vua chúa hướng về ánh bình minh của ngươi mà tiến bước” (Is 60:3). Chỉ trong ánh sáng của Đức Chúa mà Giêrusalem sẽ trở nên hớn hở từng bừng và trở nên khí cụ để qua ánh sáng của mình muôn dân sẽ “loan truyền lời ca tụng Đức Chúa” (Is 60:6). Lời Chúa trong bài đọc 1 mời gọi chúng ta nhìn lại cuộc đời của mình dưới hai khía cạnh: Thứ nhất, chúng ta được mời gọi trở nên ánh sáng để soi chiếu cho người khác đến với Chúa. Thứ hai, ánh sáng chúng ta có là ‘phản chiếu’ ánh sáng của Thiên Chúa. Nhiều lần trong cuộc sống, thay vì trở nên ánh sáng cho người khác, chúng ta mang bóng tối đến cuộc đời của họ. Đó là những lúc chúng ta không phản chiếu tình yêu của Chúa cho anh chị em mình. Nói cách cụ thể hơn, đức tin và việc làm của chúng ta không đi đôi với nhau. Ngôn Sứ Isaia mời gọi chúng ta biến cuộc sống của mình thành ‘tấm gương’ để qua đó bất kỳ ai nhìn vào cũng nhận ra hình ảnh Thiên Chúa phản chiếu trong đó.
Về phần mình, Thánh Phaolô trong bài đọc 2 chia sẻ với các tín hữu Êphêsô về ơn gọi và kế hoạch ân sủng mà Thiên Chúa đã uỷ thác cho ngài liên quan đến những người Ngài sẽ phục vụ (x. Ep 3:2). Ơn gọi và kế hoạch này là “trong Đức Kitô Giêsu và nhờ Tin Mừng, các dân ngoại được cùng thừa kế gia nghiệp với người Do Thái, cùng làm thành một thân thể và cùng chia sẻ điều Thiên Chúa hứa” (Ep 3:6). Trong những lời này, Thánh Phaolô cho chúng ta thấy ơn cứu độ của Thiên Chúa là dành cho hết mọi người chứ không chỉ dành riêng cho một ‘dân tộc được tuyển chọn.’ Chính vì lý do này mà Thiên Chúa đã mời gọi tất cả chúng ta chia sẻ trong sứ vụ làm cho ơn cứu độ của Ngài được mọi người biết đến và đón nhận. Ngài cũng dùng nhiều phương tiện khác nhau để dẫn con người đến với Ngài. Đây là điều được trình bày trong bài Tin Mừng hôm nay.
Thánh Mátthêu trong bài Tin Mừng hôm nay đặt sự ra đời của Chúa Giêsu trong bối cảnh lịch sử của nhân loại, đó là ‘tại Bêlem, miền Giuđê, thời vua Hêrôđê trị vì’ (Mt 2:1). Chi tiết này cho thấy Chúa Giêsu bước ‘vào thời gian’ để đưa thời gian vào trong vĩnh cửu, làm cho con người, những hữu thể giới hạn, có thể siêu việt chính mình để đạt đến Thiên Chúa. Vì con người tự bản chất có khả năng đạt đến Thiên Chúa nên con người không thể tìm thấy hạnh phúc tuyệt đối trong những tạo vật hữu hạn. Thánh Augustinô nói về khát vọng siêu việt của con người trong câu nói bất hủ của mình như sau: “Lạy Chúa, Ngài dựng con nên cho Ngài và linh hồn con khắc khoải cho đến khi nó được nghỉ yên trong Chúa.” Khát vọng này của con người được Thánh Mátthêu đặt trong khát vọng của các nhà chiêm tinh, là những người ‘dân ngoại’: “Khi Đức Giêsu ra đời tại Bêlem, miền Giuđê, thời vua Hêrôđê trị vì, có mấy nhà chiêm tinh từ phương Đông đến Giêrusalem, và hỏi: ‘Đức Vua dân Do Thái mới sinh, hiện ở đâu?’” (Mt 2:1-2). Những lời này chỉ rõ cho chúng ta biết khát vọng tuyệt đối của con người không phải trong ‘một cái gì đó,’ nhưng ở ‘một Ai Đó.’ Con người luôn đi tìm ‘nơi Thiên Chúa hiện diện’; nhưng thường lại chỉ tìm nơi mình muốn Thiên Chúa hiện diện chứ không phải nơi Thiên Chúa muốn hiện diện. Vì vậy, nhiều lần con người không gặp được Thiên Chúa. Chúng ta có thể gặp Thiên Chúa ở đâu? Thánh Mátthêu đưa ra cho chúng ta những phương tiện sau để đưa chúng ta đến với Thiên Chúa.
Thứ nhất là thiên nhiên: “Chúng tôi đã thấy ngôi sao của Người xuất hiện bên phương Đông, nên chúng tôi đến bái lạy Người” (Mt 2:2). Chi tiết này cho chúng ta thấy Thiên Chúa đã tiền định để mọi người được đón nhận ơn cứu độ nên đã cho ngôi sao trở thành một dấu hiệu trong thiên nhiên để dẫn đường cho ba nhà chiêm tinh đến gặp Chúa Giêsu. Như chúng ta biết các nhà chiêm tinh là những người nghiên cứu về các tinh tú. Thiên Chúa đã dùng ‘đối tượng’ nghiên cứu mà họ quan sát mỗi ngày để đưa họ đến với Ngài. Điều này nhắc nhở chúng ta rằng, Thiên Chúa cũng dùng những gì chúng ta tiếp xúc qua công việc thường ngày để đưa chúng ta đến với Ngài. Liệu chúng ta có đủ nhạy cảm như ba nhà chiêm tinh để nhận ra ý định của Thiên Chúa muốn sử dụng công việc thường ngày của chúng ta để đưa chúng ta đến với Ngài hay không?
Thứ hai là con người: “Nghe tin ấy, vua Hêrôđê bối rối, và cả thành Giêrusalem cũng xôn xao. Nhà vua liền triệu tập tất cả các thượng tế và kinh sư trong dân lại, rồi hỏi cho biết Đấng Kitô phải sinh ra ở đâu” (Mt 2:3). Sau khi dấu hiệu thiên nhiên biến mất, dấu hiệu thứ hai Thiên Chúa sử dụng là con người vì con người là hình ảnh của Ngài. Đáng buồn thay, Hêrôđê là người ‘không lương thiện,’ nên không thể phản chiếu hình ảnh Thiên Chúa cách trung thực cho những người muốn đến với Thiên Chúa. Chi tiết này khuyến cáo chúng ta về lối sống của mình. Khi chúng ta chỉ lo đến việc củng cố quyền lực của chính mình, chúng ta sẽ không để cho quyền năng của Thiên Chúa thực hiện những kỳ công của Ngài trên cuộc đời chúng ta và của anh chị em mình.
Thứ ba là Kinh Thánh: “Tại Bêlem, miền Giuđê, vì trong sách ngôn sứ, có chép rằng: Phần ngươi, hỡi Bêlem, miền đất Giuđa, ngươi đâu phải là thành nhỏ nhất của Giuđa, vì ngươi là nơi vị lãnh tụ chăn dắt Israel dân Ta sẽ ra đời” (Mt 2:5-6). Chúng ta vẫn thường nghe, lời Chúa là ngọn đường soi cho con bước, là ánh sáng chỉ đường cho con đi. Chúa Giêsu cũng khẳng định rằng, dù trời đất có qua đi, thì một chấm một phết trong lời Chúa cũng không thể qua đi được. Chi tiết này mời gọi chúng ta có một tình yêu sâu đậm dành cho lời Chúa. Công Đồng Vaticanô II dạy chúng ta phải kính yêu Chúa Giêsu trong Bí Tích Thánh Thể và Lời Chúa ngang nhau. Nếu chúng ta muốn được chúc phúc, hãy thực hành điều Chúa Giêsu dạy: “Phúc cho những ai lắng nghe lời Chúa và đem ra thực hành”.
Thứ tư, nơi Chúa Giêsu: Nghe nhà vua nói thế, họ ra đi. Bấy giờ ngôi sao họ đã thấy ở phương Đông, lại dẫn đường cho họ đến tận nơi Hài Nhi ở, mới dừng lại. Trông thấy ngôi sao, họ mừng rỡ vô cùng. Họ vào nhà, thấy Hài Nhi với thân mẫu là bà Maria, liền sấp mình thờ lạy Người” (Mt 2:9-11). Thánh Phaolô thốt lên, Chúa Giêsu chính là hình ảnh của Thiên Chúa vô hình. Điều này được Thánh Gioan trình bày cách rõ ràng hơn trong Tin Mừng của mình, ai thấy Chúa Giêsu là thấy Chúa Cha. Nhiều lần trong cuộc sống, chúng ta muốn nhìn thấy Thiên Chúa, nhưng chúng ta lại không đến với Chúa Giêsu. Một nơi quan trọng nhất để nhìn thấy Chúa Giêsu và qua đó nhìn thấy Chúa Cha là Bí Tích Thánh Thể, vì trong Bí Tích Thánh Thể, Chúa Giêsu ‘hiện diện thật.’ Chúng ta có thể đụng chạm đến Chúa Giêsu trong Thánh Thể, cảm nghiệm tình yêu vô điều kiện của Ngài. Để được như thế, chúng ta cần có đức tin. Đức tin của chúng ta có được bằng hạt cải không?
Qua những gì chúng ta đã chia sẻ trên, cũng từ Tin Mừng hôm nay, chúng ta có thể rút ra thêm ba điều cụ thể sau để suy gẫm và thực hành: (1) Những người đến gặp Chúa Giêsu với ý hướng không tốt như Hêrôđê sẽ không bao giờ gặp được Ngài: “Bấy giờ vua Hêrôđê bí mật vời các nhà chiêm tinh đến, hỏi cặn kẽ về ngày giờ ngôi sao đã xuất hiện. Rồi vua phái các vị ấy đi Bêlem và dặn rằng: “Xin quý ngài đi dò hỏi tường tận về Hài Nhi, và khi đã tìm thấy, xin báo lại cho tôi, để tôi cũng đến bái lạy Người” (Mt 2:7-8); (2) những người gặp được Chúa Giêsu sẽ không ‘trở về con đường cũ,’ không trở về với lối sống cũ: “Sau đó, họ được báo mộng là đừng trở lại gặp vua Hêrôđê nữa, nên đã đi lối khác mà về xứ mình” (Mt 2:12); (3) không ai đến với Chúa với hai bàn tay trắng. Chúng ta phải đến với Chúa với một món quà như ba nhà chiêm tinh: “Rồi họ mở bảo tráp, lấy vàng, nhũ hương và mộc dược mà dâng tiến” (Mt 2:11).
Lm. Antôn Nguyễn Ngọc Dũng, SDB
