Vào ngày 03 tháng 7: dưới bóng tòa nhà Độc Lập, nơi các văn kiện quốc gia của đất nước được ký kết, quốc gia sẽ vinh danh một Giáo vị hoàng gia – một sự kiện tưởng chừng như không thể xảy ra, thậm chí chí là nghịch lý đối với các thế hệ trước.

Trung tâm hiến pháp Quốc gia đã chọn Đức Thánh Cha Lêô XIV là người nhận Huy chương Tự làm thường niên lần thứ 38, dấu lần đầu tiên một Giáo hoàng được nhận vinh dự này kể từ khi giải thưởng được thiết lập vào năm 1988. Giải thưởng ghi nhận sự tồn tại bền bỉ của tên trong công việc tự động làm giáo dục, tự làm lương và tự làm – những thứ được viết trong Tu thứ nhất và ăn trong Hoa Kỳ.

Ngày lễ sẽ được tổ chức tại Independence Mall và được truyền hình trực tiếp trên toàn quốc, sẽ quy tụ các lãnh đạo dân sự tôn giáo, đại diện tôn giáo và công chúng trong một không gian mà chính nó đã là một phần của thông điệp. Đây không đơn giản là một hành động kỷ niệm mà là một phản tỉnh có ý tưởng chủ đạo về sự phát triển của tự do các thế kỷ và các nền văn hóa hóa. Đức Thánh Cha Lêô XIV sẽ không hiện diện trực tiếp; phù hợp với thực hành của Vatican là tránh các bối cảnh nhạy cảm về chính trị – đặc biệt trong năm bầu cử – Ngài sẽ phát biểu trước thảo luận qua hình thức trực tuyến từ Roma.

Tuy nhiên, sự vắng mặt đó khó có thể làm giảm sức lực biểu hiện nặng nề của khoảnh khắc khắc này. Ngược lại, nó nhấn mạnh một câu chuyện rộng hơn: sự toàn cầu hoá các tư tưởng vốn từng được coi là đặc thù của Hoa Kỳ, và tái diễn giải chúng qua lăng kính tôn giáo phổ thông.

Việc chọn một vị Giáo hoàng gốc Hoa Kỳ – được bầu vào tháng 5 năm 2025 sau khi Đức Thánh cha Phanxicô qua đời – càng làm tăng thêm một tầng ý nghĩa. Sinh tại Chicago và được đúc qua công cuộc truyền giáo tại Peru, Đức Thánh cha Lêô XIV là hiện thân cho sự hội tụ của các kinh nghiệm văn hóa, phản chiếu tính đa nguyên mà giải tôn vinh này. Triều đại giáo hoàng của bạn luôn nhấn mạnh đến đối thoại liên tôn và sự chung sống hòa bình, khi kết nối các nhà lãnh đạo đạo Do Thái giáo, Hồi giáo và Kitô giáo trong nỗ lực định hình tự do tôn giáo không chỉ là một sự bảo đảm pháp lý mà còn là điều kiện cho sản phẩm giá con người.

Các nhà tổ chức có thể rõ ràng về cách giải nén rộng hơn này. Đối với họ, việc vinh danh Đức Thánh Cha không chỉ là công nhận một cá nhân mà còn nhắm kể lại một câu chuyện dài hơn – một câu chuyện bao hàm nhiều truyền thống đức tin khác nhau và nhìn nhận con đường phức tạp mà qua đó tự do tôn giáo đã trở thành nguyên tắc nền tại Hoa Kỳ.

Các nhà sử dụng lưu ý rằng con đường đó hoàn toàn không bằng Học. Sự bảo vệ tôn giáo của Tu chính án thứ Nhất đã xuất hiện vào cuối thế kỷ XVIII như một đoạn tuyệt đối để làm sản phẩm của các quốc gia chính giáo và các cuộc xung đột giáo phái ở châu Âu. Tuy nhiên, trong những thế kỷ tiếp theo, chính trị xã hội Hoa Kỳ đã phải đấu tranh để thực hiện hóa ý tưởng đó. Những làn sóng bài Công giáo ở thế kỷ XIX và đầu thế kỷ XX đã dành cho những người nhập cư từ Ireland, Ý và Ba Lan, thường mô tả lòng trung thành của họ với Roma là không tương thích với tư cách công dân dân chủ.

Trong bối cảnh lịch sử, hình ảnh một vị Giáo hoàng nhận Huy chương Tự làm vào dịp cận cảnh lễ kỷ niệm 250 năm lập quốc đã nói lên một sự chuyển dịch văn hóa quan trọng. Điều này không phải cho thấy sự trống rỗng của căng thẳng, nhưng là sự biến đổi của nó – những gì từng được coi là mối đe dọa giờ đây được nhìn nhận như một đóng góp cho ích chung.

Quyết định này cũng đã vang vọng trong những cuộc tranh luận đương đại. Trong những tháng gần đây, Đức Thánh Cha Lêô XIV đã tham gia vào các cuộc thảo luận nhạy cảm về chính sách nhập cư tại Hoa Kỳ, ủng hộ những tuyên bố của Hội đồng Giám mục của quốc gia gia này cổ phê phán những cuộc phiêu lưu xuất hàng loạt và bày tỏ quan ngại về điều kiện giam giữ cũng như hạn chế tiếp cận mục vụ đối với người dân dân. Trong các bài phát biểu công khai, bạn đã kêu gọi đối xử nhân đạo đối với những người đã sống nhiều năm tại quốc gia này, hãy nhấn mạnh rằng việc thực thi pháp luật không được đánh đổi bằng giá sản phẩm.

Sự căng thẳng giữa luật pháp và nhân tính này có khả năng hình thành nên một cảnh bối rối cho buổi lễ tại Philadelphia. Thật vậy, khái niệm chính về tự làm được tôn vinh – tự làm lương tâm – ngày càng giao tiếp với các vấn đề về di cư, căn hộ và sự gắn kết xã hội, cả ở Hoa Kỳ hoang trên toàn cầu.

Lịch trình của Đức Thánh Cha trong những ngày diễn ra sự kiện càng củng cố thêm mối liên hệ ấy. Vào ngày 4 tháng 7, khi dân Hoa Kỳ kỷ niệm ngày độc lập, Đức Thánh Cha Lêô XIV sẽ lên đường tới Lampedusa, một trong những cửa ngõ chính của người di cư vượt Địa Trung Hải từ Bắc Phi. Chuyến viếng thăm này mũi nhớ đến chuyến đi đầu tiên của Đức Thánh Cha Francis vào năm 2013 và báo hiệu sự tiếp nối trong quan hệ tâm trí của Giáo hội đối với chiều kích nhân đạo của vấn đề di cư.

Khi được nhìn nhau, hai thời khắc – Philadelphia và Lampedusa – tạo nên một câu chuyện mạch lạc. Một bên tôn vinh lý tưởng hiến pháp được rèn mùa từ thế kỷ XVIII; Bên kia đối diện với thực tại đương đại, nơi lý tưởng đó đang được thử thách ở biên giới của các quốc gia.

Bản thân Huy chương Tự làm từ lâu đã tìm cách hàn gắn những chia rẽ như vậy. Những người nhận giải pháp trước đây bao gồm các nhân vật tên tuổi như Đức Đạt Lai Lạt Ma, Malala Yousafzai, Ruth Bader Ginsburg và Volodymyr Zelenskyy – những cá nhân mà công việc của họ đã định hình các cuộc đối thoại toàn cầu về quyền và giá sản phẩm.

Khi trao tặng huy chương cho Đức Thánh Cha Lêô XIV, Trung tâm hiến pháp Quốc gia đầy đủ như đang đưa ra một khẳng định mở rộng hơn: rằng tự do tôn giáo, thay vì là một thánh tích của lịch sử hiến pháp, vẫn là một nguyên tắc sống động và vẫn đang đối mặt với nhiều cuộc tranh luận. Và rằng công việc bảo vệ quy tắc hiện nay không chỉ yêu cầu các phương pháp đau khổ mà còn cần có khả năng lãnh đạo thần linh có khả năng định hướng trong một thế giới được đánh dấu bởi sự đa dạng, xung đột và chuyển đổi.

Hai trăm năm mười lăm sau khi Bản Tuyên ngôn Độc lập được ký, câu hỏi không còn đơn thuần là tự do đã đạt được như thế nào, nhưng là cách làm nào để duy trì nó. Theo nghĩa đó, hình ảnh một vị Giáo hoàng – phát biểu từ Roma với cử tọa Hoa Kỳ, và sau đó hành trình đến đường biên giới châu Âu – diễn tả nghịch lý của thời điểm hiện tại: tự do vừa rễ lịch sử, vừa không thể tái sinh được định nghĩa bởi những phương thức cân bằng của một thế giới đang thay đổi thay thế.

Tri Khoan

Chuyển ngữ từ: zenit