(Cv 4:23-31; Ga 3:1-8)
Trong bài đọc 1 hôm nay chúng ta tìm thấy lời cầu nguyện của các Tông Đồ trong thời gian đầu rao giảng khi họ phải đối diện với nhiều chống đống và loại trừ. Lời cầu nguyện này bao gồm những đặc tính sau: (1) Chúc tụng Đức Chúa, Đấng thực hiện những kỳ công cho cha ông và dòng dõi Israel, nhưng dân chúng nhiều lần bất trung với Ngài và chống lại những người Ngài sai đến [“Lạy Chúa, Ngài là Đấng tạo thành trời đất với biển khơi cùng muôn loài trong đó; Ngài là Đấng đã nhờ Thánh Thần, dùng miệng tổ phụ chúng con là Đavít, tôi trung của Ngài, mà phán: Sao chư dân lại ồn ào náo động, sao vạn quốc dám bày kế viển vông? Vua chúa trần gian cùng nổi dậy, vương hầu khanh tướng rập mưu đồ, chống lại Đức Chúa, chống lại Đấng Người đã xức dầu phong vương” (Cv 4:24-26)]; (2) ý định của Thiên Chúa được thực hiện qua Đức Giêsu dù cho con người có tìm cách ngăn cản và chống đối [“Đúng vậy, Hêrôđê, Phongxiô Philatô, cùng với chư dân và dân Israel đã toa rập trong thành này, chống lại tôi tớ thánh của Ngài là Đức Giêsu, Đấng Ngài đã xức dầu. Như thế họ đã thực hiện tất cả những gì quyền năng và ý muốn của Ngài đã định trước” (Cv 4:27-28)]; (3) xin ban ơn để can đảm làm chứng cho Chúa dù phải đối diện với chống đối [“Giờ đây, lạy Chúa, xin để ý đến những lời ngăm đe của họ, và cho các tôi tớ Ngài đây được nói lời Ngài với tất cả sự mạnh dạn. Xin giơ tay chữa lành, và thực hiện những dấu lạ điềm thiêng, nhân danh tôi tớ thánh của Ngài là Đức Giêsu” (Cv 4:29-30)]. Ba yếu tố này chỉ cho chúng ta thấy rằng những người được Thiên Chúa sai đi luôn phải đối diện với những khó khăn, thử thách và chống đối. Nói cách khác, người môn đệ chân chính luôn ‘đi theo’ con đường Chúa Giêsu đã đi, đó là qua thập giá đến vinh quang. Chính trong đau khổ mà vẫn kiên cường, đối diện với sự chết mà vẫn can đảm làm chứng cho Chúa mới là đời sống mang lại vinh quang cho Thiên Chúa.
Bài Tin Mừng hôm nay bắt đầu thuật lại cho chúng ta nghe cuộc gặp gỡ giữa Chúa Giêsu và Nicôđêmô. Đây là cuộc gặp gỡ và đối thoại về việc đón nhận sự sống đời đời (Ga 3:1-15). Như chúng ta biết, Nicôđêmô là một bậc thầy người Do Thái có lòng bao dung nhưng không phải là một người tin (x. Ga 7:50-51; 19:39). Theo các học giả Kinh Thánh, mặc dù Nicôđêmô là một cái tên Hy Lạp, nhưng từ này là một từ mượn từ Aramaic và được gắn cho một gia đình quý tộc ở Giêrusalem. Nhiều nhà chú giải cho rằng cuộc gặp gỡ của Nicôđêmô với Chúa Giêsu là nhằm mục đích vẽ lại sự phát triển của hành trình đức tin. Nicôđêmô được phân biệt khỏi những người có đức tin giả tạo bị loại ra trong Ga 2:23 và ông ta là một bậc thầy trong Israel (x. Ga 4:10). Điều này cho thấy, thánh sử có ý định trình bày ông như một ‘người Do Thái thật” được phân biệt khỏi “người Do thái,” là những người cầm quyền muốn loại bỏ Chúa Giêsu cách công khai. Chúng ta có thể rút ra được điều gì từ bài Tin Mừng hôm nay?
Thứ nhất, thái độ khao khát để gặp và biết Chúa Giêsu của Nicôđêmô: “Trong nhóm Pharisêu, có một người tên là Nicôđêmô, một thủ lãnh của người Do Thái. Ông đến gặp Đức Giêsu ban đêm. Ông nói với Người: ‘Thưa Thầy, chúng tôi biết: Thầy là một vị tôn sư được Thiên Chúa sai đến. Quả vậy, chẳng ai làm được những dấu lạ Thầy làm, nếu Thiên Chúa không ở cùng người ấy’” (Ga 4:1-2). Chúng ta không biết động lực của Nicôđêmô khi đến với Chúa Giêsu là gì. Có lẽ là tò mò hay ái mộ, cũng có thể là đến để học hỏi. Để hiểu đoạn Tin Mừng này, chúng ta có thể làm một sự tương phản giữa Nicôđêmô và người phụ nữ Samaria (x. Ga 4:1-42): Nicôđêmô được gọi đích danh, trong khi đó người phụ nữ không có tên; Nicôđêmô là người có danh tiếng [một thủ lãnh của người Do Thái], còn người phụ nữ thì không có danh phận gì; Nicôđêmô đến gặp Chúa Giêsu ban đêm, còn người phụ nữ đến gặp Chúa Giêsu giữa ban ngày. Những chi tiết này chỉ ra cho chúng ta thấy Chúa Giêsu đến gặp hết mọi người, không phân biệt họ là ai, làm gì. Chỉ cần họ khát khao gặp Ngài và Ngài sẽ đưa họ vào trong cuộc đối thoại và hành trình đức tin. Chúng ta thấy trong trường hợp của Nicôđêmô, ông ta chân nhận Chúa Giêsu là một vị tôn sư được Thiên Chúa sai đến. Ông tuyên xưng như vậy vì ông nhận ra Thiên Chúa ở cùng với Chúa Giêsu qua những dấu lạ Chúa Giêsu thực hiện. Điều này cho thấy Nicôđêmô đến với Chúa Giêsu với lòng thành muốn được biết những gì ‘xảy ra trong Thiên Chúa,’ hay đúng hơn những gì xảy ra trong Nước Thiên Chúa. Ước vọng này là khởi điểm cho cuộc đối thoại về việc sinh ra bởi ơn trên. Trong cuộc sống của mình, chúng ta cũng có những ước vọng riêng mà muốn Thiên Chúa hoàn thành, hãy đem đến cho Thiên Chúa và Ngài sẽ thoả mãn ước vọng của chúng ta với tình yêu và sự quảng đại của Ngài.
Thứ hai, điều kiện để thấy Nước Thiên Chúa: “Đức Giêsu trả lời: ‘Thật, tôi bảo thật ông: không ai có thể thấy Nước Thiên Chúa, nếu không được sinh ra một lần nữa bởi ơn trên.’ Ông Nicôđêmô thưa: ‘Một người đã già rồi, làm sao có thể sinh ra được? Chẳng lẽ người đó có thể trở vào lòng mẹ lần thứ hai để sinh ra sao?’ Đức Giêsu đáp: ‘Thật, tôi bảo thật ông: không ai có thể vào Nước Thiên Chúa, nếu không sinh ra bởi nước và Thần Khí’” (Ga 4:3-5). Trong những lời này, Chúa Giêsu chỉ cho Nicôđêmô thoả mãn ước vọng được biết những gì xảy ra trong Nước Trời, đó là phải sinh ra bởi ơn trên. Nhưng Nicôđêmô đã không hiểu những gì Chúa Giêsu nói và đã đặt vấn nạn với Chúa Giêsu. Chúa Giêsu đã kiên nhẫn hướng dẫn ông trong hành trình đức tin. Chúng ta khác với Nicôđêmô, chúng ta đã được sinh ra bởi nước và thần khí và như thế chúng ta đã thấy Nước Thiên Chúa được hiện thực hoá nơi con người Chúa Giêsu. Điều đáng để chúng ta suy gẫm là chúng ta có thấy Chúa Giêsu trong mọi biến cố cuộc đời mình không hay chúng ta vẫn lầm lũi đi trong bóng đêm vô vọng của những khát vọng trần thế của mình?
Cuối cùng là lời giải thích của Chúa Giêsu về việc sinh ra bởi Thần Khí: “Cái bởi xác thịt sinh ra là xác thịt; cái bởi Thần Khí sinh ra là thần khí. Ông đừng ngạc nhiên vì tôi đã nói: các ông cần phải được sinh ra một lần nữa bởi ơn trên. Gió muốn thổi đâu thì thổi; ông nghe tiếng gió, nhưng không biết gió từ đâu đến và thổi đi đâu. Ai bởi Thần Khí mà sinh ra thì cũng vậy” (Ga 4:6-8). Chúng ta thấy ở đây hai loại sự sống, sự sống bởi xác thịt và sự sống bởi Thần Khí. Chỉ những người sinh ra bởi Thần Khí mới có khả năng ‘sáng tạo’ và ‘uyển chuyển.’ Nói cách khác, những người sống dưới sự hướng dẫn của Thần Khi luôn sống đời sống được sinh ra từ trên trong bất kỳ nơi nào và hoàn cảnh sống nào. Chúng ta có thuộc nhóm những người này không?
Lm. Antôn Nguyễn Ngọc Dũng, SDB
