(Cv 16:22-34; Ga 16:5-11)
Bài đọc 1 trình bày cho chúng ta những chống đối và đau khổ mà Phaolô và Xila phải chịu trong hành trình rao giảng Tin Mừng tại Philípphê: “Hồi ấy, đám đông ở Philípphê nổi lên chống ông Phaolô và ông Xila. Các quan toà, sau khi đã cho lột áo hai ông, thì ra lệnh đánh đòn. Khi đã đánh nhừ tử, họ tống hai ông vào ngục, và truyền cho viên cai ngục phải canh giữ cẩn thận. Được lệnh đó, người này tống hai ông vào phòng giam sâu nhất và cùm chân lại” (Cv 16:22-24). Dù bị ngược đãi, Phaolô và Xila vẫn trung thành với sứ mệnh của mình. Hai ngài vẫn tôn vinh Thiên Chúa trong mọi hoàn cảnh, ngay cả khi bị giam trong ngục tù. Chính trong hoàn cảnh khó khăn của ngục tù, hai ngài vẫn tiếp tục mang Tin Mừng đến cho anh chị em mình. Điều này xảy ra trong sự kiện viên cai ngục đón nhận đức tin khi chứng kiến bàn tay Chúa ở với Phaolô và Xila: “Hai ông liền giảng lời Chúa cho viên cai ngục cùng mọi người trong nhà ông ấy. Ngay lúc đó, giữa ban đêm, viên cai ngục đem hai ông đi, rửa các vết thương, và lập tức ông ấy được chịu phép rửa cùng với tất cả người nhà. Rồi ông ấy đưa hai ông lên nhà, dọn bàn ăn. Ông và cả nhà vui mừng vì đã tin Thiên Chúa” (Cv 16:30-34). Hình ảnh này giúp chúng ta hiểu hơn về đời sống chứng tá của mình. Nhiều khi chúng ta bỏ cuộc khi gặp thử thách và khó khăn. Đời sống làm chứng cho Chúa Giêsu luôn mời gọi chúng ta ngợi khen Thiên Chúa trong mọi hoàn cảnh. Chính trong những khó khăn và thách đố mà chúng ta chứng tỏ sự trung thành của chúng ta cho Chúa, đồng thời cảm nghiệm được bàn tay của Thiên Chúa luôn ở với chúng ta. Tóm lại, những người vẫn cất lời ca ngợi Chúa ngay cả khi đối diện với những nghịch cảnh của cuộc sống là những chứng nhân Tin Mừng tuyệt hảo nhất.
Bài Tin Mừng hôm nay tiếp tục trình thuật cho chúng ta về những lời an ủi của Chúa Giêsu cho các môn đệ trước khi Ngài ra đi về với Chúa Cha: “Bây giờ Thầy đến cùng Đấng đã sai Thầy, và không ai trong anh em hỏi: ‘Thầy đi đâu?’ Nhưng vì Thầy nói ra các điều ấy, nên lòng anh em tràn ngập ưu phiền” (Ga 16:5-6). Việc ra đi của Chúa Giêsu làm các môn đệ ưu phiền. Phần này nhằm mục đích giới thiệu những gì Chúa Giêu sẽ nói với các môn đệ trong phần sau và sử dụng một vài câu nói của phần đi trước như là (1) điểm quy chiếu là Chúa Giêsu, Đấng nói cho họ nghe những điều sẽ xảy ra, (2) sự tương phản giữa việc khi Chúa Giêsu ở với các môn đệ và sự ra đi của Ngài được lặp lại, (3) việc sử dụng cụm từ “ngay từ đầu.” Điều chúng ta lưu ý ở đây là điều Chúa Giêsu nói với các môn đệ là nguyên nhân làm cho các ông ưu phiền [trong câu 6]. Những lời này ngược với những lời Chúa Giêsu nói trong 15:11, “Thầy nói những điều này với anh em để niềm vui của Thầy ở trong anh em, và niềm vui của anh em được nên trọn vẹn.” Những chi tiết này cho chúng ta thấy lời nói của Chúa Giêsu “như con dao hai lưỡi” cắt tận tâm can chúng ta để lộ ra những cảm xúc vui buồn của cuộc sống. Hãy để lời Chúa diễn tả cũng như hướng dẫn cảm xúc của ngày sống chúng ta.
Nhưng Chúa Giêsu cho các môn đệ biết về mối lợi họ sẽ nhận được khi Ngài ra đi về với Chúa Cha: “Song, Thầy nói thật với anh em: Thầy ra đi thì có lợi cho anh em. Thật vậy, nếu Thầy không ra đi, Đấng Bảo Trợ sẽ không đến với anh em; nhưng nếu Thầy đi, Thầy sẽ sai Đấng ấy đến với anh em” (Ga 16:7). Trong những lời này, Chúa Giêsu lặp lại cho các môn đệ rằng họ phải vui mừng khi ngài ra đi (x. Ga 14:27b-28). Bên cạnh đó, cụm từ “Thầy ra đi thì có lợi cho anh em” ám chỉ đến sự hoàn thành của kế hoạch Thiên Chúa đã hoạch định (x. Ga 11:50), đó là Đấng Bảo Trợ sẽ đến khi Chúa Giêsu ra đi. Theo các học giả Kinh Thánh, việc đến của Đấng Bảo Trợ có thể được liên kết với món quà của Thánh Thần mà các môn đệ chỉ nhận được sau khi Chúa Giêsu được tôn vinh (x. Ga 7:39; 20:17,22). Chi tiết trên chỉ cho chúng ta thấy rằng có nhiều thứ trong cuộc sống chúng ta nghĩ là điều tuyệt hảo nhất và chúng ta cố giữ lại cho riêng mình cho đến muôn đời. Nhưng trong kế hoạch của Thiên Chúa, những điều đó chỉ là “bước chuẩn bị” cho một điều gì tốt đẹp hơn mà Thiên Chúa dành cho chúng ta. Vì vậy, chúng ta đừng “ngủ quên” trong những niềm vui hoặc thành công của mình, nhưng biết tiếp tục nhìn về phía trước, nhìn về những niềm vui trọn vẹn hơn [trên thiên đàng] mà trong kế hoạch yêu thương, Thiên Chúa dành riêng cho chúng ta.
Bài Tin Mừng kết thúc vời lời của Chúa Giêsu về vai trò xét xử thế gian của Đấng Bảo Trợ: “Khi Người đến, Người sẽ chứng minh rằng thế gian sai lầm về tội lỗi, về sự công chính và việc xét xử: về tội lỗi: vì chúng không tin vào Thầy; về sự công chính: vì Thầy đến cùng Chúa Cha, và anh em không còn thấy Thầy nữa; về việc xét xử: vì Thủ lãnh thế gian này đã bị xét xử rồi” (Ga 16:8-11). Vai trò của Đấng Bảo Trợ trong những lời trên mang tính chất pháp lý. Lối diễn tả “chứng minh” có thể mang nghĩa: (1) “mang ra ánh sáng,” “làm tỏ lộ ra”; (2) “kết tội.” Mặc dù, “Đấng Bảo Trợ” thường được xem như một người chuyển cầu hoặc bảo vệ, truyền thống của Thánh Gioan đã chuyển “đấng bảo vệ” của Israel, là Môsê, thành người tố cáo Israel. Lối diễn tả “Thần Khí sự thật,” liên kết với Đấng Bảo Trợ trong cộng đoàn Thánh Gioan, có thể ám chỉ đến một người hướng dẫn như thiên thần cho những người công chính và cho hoạt động bên trong của lương tâm. Với Đấng Bảo Trợ đến, việc xét xử thế gian của Chúa Giêsu được quyết định và tội bị xét xử là “không tin,” tội mà được nói đến nhiều lần trong Tin Mừng. Nhiều lần trong cuộc sống, chúng ta cũng không tin vào Chúa Giêsu: Chúng ta không tin khi chúng ta phạm tội; chúng ta không tin khi chúng ta không sống một đời sống cống chính; chúng ta không tin khi chúng ta không để cho tình yêu của Chúa Giêsu biến đổi chúng ta; chúng ta không tin khi để cho tình yêu thập giá trở nên vô hiệu trong cuộc sống chúng ta. Đời sống đức tin chỉ chiếu sáng khi chúng ta để cho mình hoàn toàn được Thiên Chúa chiếm lấy và sử dụng theo thánh ý Ngài.
Lm. Antôn Nguyễn Ngọc Dũng, SDB
