(Is 49,1-6; Cv 13:22-26; Lc 1:57-66.80)
Hôm nay, chúng ta cùng với Giáo Hội mừng kính trọng thể Lễ Sinh Nhật Thánh Gioan Tẩy Giả. Chúng ta có thể nói rằng, thánh nhân là một “người canh tân tôn giáo” được Thiên Chúa sai đến để chuẩn bị dân đón mừng Đấng Messia. Ơn gọi của thánh nhân là ơn gọi hoàn toàn trao ban chính mình, không giữ lại gì. Sức mạnh thánh nhân có duy nhất đó chính là Thần Khí của Giavê (x. Mt 3:11). Kinh Thánh cho chúng ta thấy có rất nhiều người theo thánh nhân, nhìn ngài như một hình ảnh niềm hy vọng của dân Israel. Điều đáng để chúng ta lưu ý và học hỏi ở thánh nhân là việc ngài không bao giờ để cho mình rơi vào tình trạng tìm kiếm vinh quang và danh dự cho chính mình. Thánh nhân biết ơn gọi của mình là chuẩn bị dân đến với Đấng Messia. Ngài rất rõ ràng về ơn gọi và sứ mệnh của mình. Khi thời gian đến, chính thánh nhân đã dẫn hai môn đệ của mình đến với Chúa Giêsu (x. Ga 1:35-37). Chính thánh nhân đã chỉ ra con đường để đến với Chúa Giêsu. Sự sống và sự chết của thánh nhân là sự trao ban trọn vẹn chính mình cho Thiên Chúa và người khác. Lối sống đơn sơ của thánh nhân là một lối sống hoàn toàn không dính bén với của cải trần thế. Con tim của Ngài hoàn toàn bị Thiên Chúa chiếm lấy. Noi gương thánh nhân, chúng ta được mời gọi để cho con tim mình được Thiên Chúa chiếm lấy. Để làm được điều này, chúng ta cần sống một đời sống đơn sơ, không dính bén với những của cải và lợi lộc trần thế. Chỉ có những con tim thanh sạch, không chứa đựng những lo lắng về của cải trần thế mới có thể nhận ra cách rõ ràng ơn gọi và sứ mệnh của mình như Thánh Gioan Tẩy Giả.
Trong bài đọc 1, chúng ta nghe về ơn gọi của một vị ngôn sứ. Ngôn sứ là người đã được “gọi tôi từ khi tôi còn trong lòng mẹ, lúc tôi chưa chào đời, Người đã nhắc đến tên tôi. Người đã làm cho miệng lưỡi tôi nên như gươm sắc bén, giấu tôi dưới bàn tay của Người. Người đã biến tôi thành mũi tên nhọn, cất tôi trong ống tên của Người” (Is 49:1-2). Không những thế, Đức Chúa sử dụng vị ngôn sứ để biểu lộ vinh quang của Ngài. Đây là hình ảnh của Gioan Tẩy Giả, “vị ngôn sứ sau cùng” được Đức Chúa sai đến dọn đường cho Đấng Messia. Thánh nhân là tôi trung của Đức Chúa, qua thánh nhân, Đức Chúa “tái lập các chi tộc Gia-cóp, để dẫn đưa các người Israel sống sót trở về, thì vẫn còn quá ít. Vì vậy, này Ta đặt ngươi làm ánh sáng muôn dân, để ngươi đem ơn cứu độ của Ta đến tận cùng cõi đất” (Is 49:6). Chúng ta cũng là những ngôn sứ của Đức Chúa. Chúng ta được mời gọi trở nên ánh sáng và người mang ơn cứu độ đến cho anh chị em mình qua đời sống thánh thiện và tốt lành của chúng ta.
Thánh Phaolô trong bài đọc 2 dùng lịch sử của dân Israel để chỉ cho thính giả của mình thấy bàn tay Thiên Chúa luôn hoạt động trong từng giai đoạn lịch sử của dân. Giai đoạn lịch sử tuyệt hảo nhất là việc đến của Đấng Cứu Độ. Để chuẩn bị cho sự kiện này, “ông Gioan đã rao giảng kêu gọi toàn dân Israel chịu phép rửa tỏ lòng sám hối. Khi sắp hoàn thành sứ mệnh, ông Gioan đã tuyên bố: ‘Tôi không phải là Đấng mà anh em tưởng đâu, nhưng kìa Đấng ấy đến sau tôi, và tôi không đáng cởi dép cho Người” (Cv 13:25). Thánh Phaolô đã cho thấy sứ điệp Gioan Tẩy Giả rao giảng là chính sứ điệp của Đấng Cứu Thế. Thánh nhân là người khiêm nhường. Sống hoàn toàn cho sứ vụ và cho Thiên Chúa. Thánh nhân là gương sáng để chúng ta noi theo: sống trọn vẹn cho Chúa và trọn vẹn cho anh chị em mình.
Bài Tin Mừng thuật lại cho chúng ta nghe về việc hạ sinh và đặt tên của Gioan Tẩy Giả. Sự kiện hạ sinh của Gioan Tẩy Giả là dấu hiệu của tình yêu Thiên Chúa và đã mang lại nhiều niềm vui cho mọi người: “Tới ngày mãn nguyệt khai hoa, bà Êlisabét sinh hạ một con trai. Nghe biết Chúa đã rộng lòng thương xót bà như vậy, láng giềng và thân thích đều chia vui với bà” (Lc 1:57-58). Sự kiện sinh hạ người con là sự kiện của lòng thương xót của Thiên Chúa. Nói cách khác, sự hiện diện của mỗi người trên trái đất là một diễn tả tình yêu của Thiên Chúa. Chúng ta có sống thái độ này khi nhìn thấy anh chị em mình không?
Sự kiện đặt tên của Gioan Tẩy Giả đã vén mở về ơn gọi và sứ mệnh của thánh nhân. Việc đặt tên được đặt trong bối cảnh cắt bì, dấu hiệu giao ước thuộc về dân riêng, thuộc về Thiên Chúa. Sự kiện cắt bì và đặt tên của Gioan Tẩy Giả được viết theo giống kiểu mẫu với sự kiện cắt bì và đặt tên của Chúa Giêsu trong Lc 2:21. Qua việc cắt bì, cả Gioan Tẩy Giả và Chúa Giêsu được hội nhập vào trong dân thánh Israel. Bởi vì đối với Thánh Luca, Kitô giáo là tôn giáo có khởi nguồn từ Do Thái Giáo, thì những ai tìm thấy và tháp nhập vào trong đó sẽ phải là thành phần của Do Thái Giáo. Chi tiết này mời gọi chúng ta tôn trọng những di sản thánh thiêng mà Kitô giáo thừa hưởng. Đồng thời chúng ta nhìn thấy bàn tay kỳ diệu của Thiên Chúa trong việc hướng dẫn lịch sử nhân loại hầu hoàn thành lời hứa của Ngài. Bàn tay Ngài cũng hướng dẫn lịch sử cuộc đời mỗi người chúng ta. Liệu chúng ta có để cho Ngài hướng dẫn như cuộc đời của Thánh Gioan Tẩy Giả được thuật lại cho chúng ta không?
Trong Kinh Thánh, việc đặt tên mang một ý nghĩa quan trọng, nó khẳng định quyền sở hữu của người đặt tên trên người hoặc vật được đặt tên. Chúng ta thấy điều này trong những trang đầu của Kinh Thánh khi Adam đặt tên cho mọi loài Thiên Chúa tạo dựng. Trong trình thuật Tin Mừng hôm nay, việc đặt tên được lặp lại theo cùng truyền thống đó: “Khi con trẻ được tám ngày, họ đến làm phép cắt bì, và tính lấy tên cha là Dacaria mà đặt cho em. Nhưng bà mẹ lên tiếng nói: ‘Không được! Phải đặt tên cháu là Gioan.’ Họ bảo bà: ‘Trong họ hàng của bà, chẳng ai có tên như vậy cả.’ Rồi họ làm hiệu hỏi người cha, xem ông muốn đặt tên cho em là gì. Ông xin một tấm bảng nhỏ và viết: ‘Tên cháu là Gioan.’ Ai nấy đều bỡ ngỡ” (Lc 1:59-63). Theo cái nhìn của người đến là phép cắt bì cho Gioan, việc đặt tên là Dêcaria nhằm khẳng định quyền sở hữu của cha mẹ trên con cái. Điều đáng ngạc nhiên trong mắt mọi người là Êlizabét rồi Dêcaria cả hai đều đặt tên con của mình là Gioan, có nghĩa là: Đức Chúa tỏ lòng nhân hậu. Nói cách cụ thể hơn, việc Dêcaria và Êlizabét quyết đặt tên con theo như tên Thiên Thần truyền khẳng định Gioan Tẩy Giả hoàn toàn thuộc về Thiên Chúa. Điều này đã được sáng tỏ trong sự kiện thụ thai của Gioan Tẩy Giả.
Sự ra đời của Gioan Tẩy Giả là một sự kiện đáng kinh ngạc. Điều này được chứng tỏ qua những phản ứng khác nhau của những người chứng kiến. Trước tiên là Dêcaria, “ngay lúc ấy, miệng lưỡi ông lại mở ra, ông nói được, và chúc tụng Thiên Chúa” (Lc 1:64). Lời đầu tiên Dêcaria thốt lên khi chứng kiến điều kỳ diệu của Thiên Chúa là lời chúc tụng. Việc ông mở lời chúc tụng Thiên Chúa là sự hoàn thành của điều Thiên Thần đã nói với ông là ông sẽ câm cho đến khi ngày con ông sinh ra (x. Lc 1:20). Thành phần thứ hai là những láng giềng: “Láng giềng ai nấy đều kinh sợ. Và các sự việc ấy được đồn ra khắp miền núi Giuđê. Ai nghe cũng để tâm suy nghĩ và tự hỏi: ‘Đứa trẻ này rồi ra sẽ thế nào đây?’ Và quả thật, có bàn tay Chúa phù hộ em” (Lc 1:65-66). Những lời này chứa đựng câu hỏi về vai trò tương lai của Gioan. Câu hỏi này sẽ được trả lời cách chung chung trong Lc 1:76-79 và chi tiết hơn trong 3:1-20. Câu hỏi trong những lời trên nhắc nhở chúng ta về huyền nhiệm của mỗi người mà chỉ mình Thiên Chúa mới biết rõ. Vì vậy, chúng ta không nên xét đoán và xem thường người khác. Cuối cùng là bản thân của Gioan Tẩy Giả: “Cậu bé càng lớn lên thì tinh thần càng vững mạnh. Cậu sống trong hoang địa cho đến ngày ra mắt dân Israel” (Lc 1:80). Vì có bàn tay Chúa phù hộ, nên Gioan càng lớn lên thì tinh thần càng vững mạnh. Điều này giúp chúng ta nhìn lại niềm tin của mình vào Thiên Chúa. Nhiều lần, chúng ta không vững mạnh trong tinh thần vì chúng ta không để cho bàn tay Thiên Chúa hướng dẫn. Hãy để Chúa hướng dẫn hành trình chúng ta đi, chỉ như thế chúng ta mới đạt đến đích là Thiên Đàng.
Lm. Antôn Nguyễn Ngọc Dũng, SDB
