THƯ ĐỨC CHA LAMBERT GỬI GIÁO HỘI ĐÀNG TRONG
Khoảng năm 1664
(A. Launay, I Cochinchine, I, tr.55-57; Les Relations, tr.131 -134)
Học cách sống Thánh Giá giữa thử thách
Giới thiệu
Lá thư được Đức cha Lambert de la Motte viết trong một hoàn cảnh đầy thử thách của Giáo hội Đàng Trong. Ngay từ đầu, cha đã bộc lộ một tình yêu mãnh liệt dành cho các tín hữu: muốn đến với họ, muốn giúp đỡ họ và sẵn sàng hiến mạng sống vì họ. Nhưng hoàn cảnh không cho phép cha hiện diện như lòng mong ước. Tin tức về cuộc bách hại và cái chết của nhiều Kitô hữu khiến cha đau đớn đến rơi lệ.
Từ nỗi đau ấy, Đức cha Lambert giúp các tín hữu nhìn những thử thách dưới ánh sáng đức tin. Cha không tìm cách giải thích đau khổ theo lý lẽ con người, nhưng hướng họ về Đức Kitô Chịu-Đóng-Đinh, về sự trung thành với giao ước Phép Rửa và về niềm hy vọng đạt tới hạnh phúc đời đời. Có thể nói, toàn bộ lá thư là một lời an ủi, khích lệ và mời gọi sống Thánh Giá: đón nhận những thử thách trong sự tín thác, trung thành với Thiên Chúa và để cho đau khổ trở thành con đường dẫn tới sự sống.
1. Một tình yêu sẵn sàng hiến mình vì các linh hồn
Trong thư gửi các tín hữu Đàng Trong, Đức cha Lambert bộc lộ một tình yêu sâu đậm đối với Giáo hội và đoàn chiên mà ngài được trao phó. Ngay sau khi được đặt làm chủ chăn, ngài đã lên đường từ châu Âu với ước muốn phục vụ các tín hữu trong mọi nhu cầu. Khi cuộc bách hại xảy ra, ngài đau khổ vì không thể trực tiếp hiện diện giữa đoàn chiên, nhưng khoảng cách không làm giảm đi tình yêu và sự quan tâm của ngài. Trái lại, ngài khẳng định cách mạnh mẽ: “Đời cha là của anh chị em, cha sẽ cho mình có phúc, nếu mạng sống cha phải khốn đốn và mất đi vì anh chị em.”
Lời ấy cho thấy nơi Đức cha Lambert một tình yêu mang đậm dấu ấn của Đức Kitô Chịu-Đóng-Đinh: yêu đến mức sẵn sàng trao ban chính mình vì phần rỗi các linh hồn. Đối với ngài, sứ mạng mục tử không phải là một nhiệm vụ bên ngoài, nhưng là sự hiến dâng chính cuộc đời mình cho đoàn chiên.
2. Trung thành với Chúa giữa thử thách
Trước hoàn cảnh bách hại, Đức cha Lambert đặc biệt khẩn khoản xin các tín hữu hãy giữ lòng trung thành với Thiên Chúa, như họ đã cam kết khi lãnh nhận Bí tích Thanh Tẩy. Đối với ngài, điều đáng lo nhất không phải là mất mát của cải, danh dự hay ngay cả mạng sống, nhưng là con người đánh mất lòng trung thành với Đấng mình đã thuộc về.
Lời nhắn nhủ ấy giúp chúng ta nhận ra ý nghĩa sâu xa của Bí tích Thanh Tẩy. Người Kitô hữu đã được thuộc về Đức Kitô và được mời gọi trung thành với Người trong mọi hoàn cảnh. Khi cuộc sống thuận lợi, lòng trung thành có vẻ dễ dàng; nhưng khi gặp đau khổ, thử thách, bất công hay những điều trái với ý muốn của mình, lòng trung thành mới thực sự được thử luyện.
Vì thế, Thánh Giá không chỉ để chúng ta chiêm ngắm, nhưng còn là nơi tình yêu và lòng trung thành với Chúa được thể hiện. Đối với Hội viên Mến Thánh Giá, lòng trung thành ấy được sống qua những việc rất cụ thể: trung thành với đời sống cầu nguyện, với bổn phận, với gia đình, với cộng đoàn, với những điều mình đã cam kết và nhất là trung thành với Chúa ngay cả khi cuộc sống không diễn ra như mình mong muốn. Thánh Giá thử thách lòng trung thành, nhưng cũng làm cho lòng trung thành được tỏ lộ.
3. Một trái tim biết khóc vì các linh hồn
Một trong những nét cảm động nhất của lá thư là tâm tình của người mục tử: “Cha không cầm được nước mắt khi viết cho anh chị em.” Những giọt nước mắt ấy cho thấy ngài không đứng bên ngoài nỗi đau của đoàn chiên. Cha đau vì biết có những người đã không giữ được lòng trung thành với Chúa; cha đau trước những khổ cực mà các Kitô hữu phải chịu; và cha đau trước nguy cơ phần rỗi của các linh hồn.
Nhưng nước mắt của cha không phải là nước mắt của tuyệt vọng. Đó là nước mắt của lòng thương cảm, của một trái tim đang mang lấy nỗi đau của đoàn chiên và đem nỗi đau ấy vào trong lời cầu nguyện và hy sinh.
Đây là một nét rất đẹp trong linh đạo Mến Thánh Giá. Người gắn bó với Đức Kitô Chịu-Đóng-Đinh không thể dửng dưng trước nỗi đau của anh chị em mình. Càng nhìn lên Đức Kitô đã hiến mạng vì nhân loại, người môn đệ càng được mời gọi mở rộng trái tim trước những người đang đau khổ, lạc hướng hay xa cách Thiên Chúa. Một trái tim gắn bó với Thánh Giá là một trái tim biết đau vì các linh hồn, biết cầu nguyện và hy sinh cho họ.
4. Đón nhận thử thách trong ánh sáng Thánh Giá
Một phần quan trọng trong lá thư là những lời Đức cha Lambert giải thích về lý do Thiên Chúa để người lành phải chịu đau khổ, trong khi kẻ dữ lại được thịnh đạt. Ngài đưa ra bốn lý do để giúp các tín hữu nhìn những thử thách đang xảy đến trong ánh sáng đức tin. Trước hết, sự công bình của Thiên Chúa không phải lúc nào cũng được biểu lộ ngay trong đời này; sự phán xét trọn vẹn thuộc về Thiên Chúa. Những đau khổ cũng có thể giúp con người thoát khỏi sự dính bén với thế gian và trở về với Chúa. Qua thử thách, các nhân đức được rèn luyện và lòng trung thành được chứng tỏ. Hơn nữa, Thiên Chúa biết rõ những yếu đuối và nguy hiểm của mỗi người, nên Người có thể dùng chính những điều làm ta đau khổ như một phương thế chữa trị và bảo vệ phần rỗi.
Như vậy, Đức cha Lambert không nhìn đau khổ như một điều vô nghĩa hay như dấu chỉ Thiên Chúa bỏ rơi con người. Ngài giúp các tín hữu khám phá một ý nghĩa sâu xa hơn trong ánh sáng Thánh Giá. Sau cùng, ngài hướng họ về chính Đức Kitô, “Vị Thủ lãnh Đội-Mão-Gai”, và mời gọi họ sống phù hợp với Người, để Thiên Chúa ngày càng làm chủ cuộc đời mình.
Đối với Hội viên Mến Thánh Giá, đây là một bài học quan trọng: không tìm kiếm đau khổ, nhưng khi Thánh Giá đến, biết đón nhận trong đức tin và kết hợp với Đức Kitô. Những thử thách trong gia đình, công việc, tuổi tác, bệnh tật, các mối tương quan hay những điều trái ý đều có thể trở thành nơi để tập sống lòng kiên nhẫn, khiêm nhường, phó thác và trung thành hơn với Chúa. Nhìn lên Đức Kitô Chịu-Đóng-Đinh, người tín hữu học cách bước qua thử thách mà không đánh mất niềm tin và niềm hy vọng.
5. Sống Thánh Giá để làm chứng và nâng đỡ nhau
Cuối thư, Đức cha Lambert nhắc đến những Kitô hữu đã hy sinh giữa cuộc bách hại và gọi những người quảng đại ấy là “những cột trụ của Giáo Hội Đàng Trong.” Ngài đau buồn trước sự mất mát của họ, nhưng đồng thời tin rằng Thiên Chúa có thể được vinh quang qua những đau khổ và hy sinh mà họ đã chịu vì lòng trung thành. Đau khổ, khi được đón nhận trong đức tin, không còn là một mất mát; nhưng trở thành lời chứng cho Tin Mừng.
Điều này cũng được thể hiện trong cách Đức cha Lambert kết thúc lá thư. Sau khi nói về bách hại, đau khổ và hy sinh, ngài không để các tín hữu dừng lại trong sợ hãi, nhưng xin họ chuyển thư đến những nơi có người Kitô hữu để an ủi và nâng đỡ họ. Chính ngài cũng muốn trở thành người nâng đỡ đoàn chiên giữa thử thách.
Đối với Hội viên Mến Thánh Giá hôm nay, sống Thánh Giá là biết biến đau khổ thành tình yêu trao ban. Người đã cảm nghiệm được tình yêu của Đức Kitô trên Thánh Giá cũng được mời gọi trở nên nguồn an ủi cho người khác. Một lời cầu nguyện, một sự hiện diện, một lời khích lệ, một việc hy sinh hay một sự cảm thông đúng lúc đều có thể giúp người anh chị em của mình đứng vững hơn trong thử thách. Đón nhận Thánh Giá và trao ban sự nâng đỡ cho nhau chính là một cách sống và làm chứng cho tình yêu của Đức Kitô.
Nt. Catarina Thu Trang – HD. MTG Huế
