Căn tính của người thánh hiến bắt nguồn từ chính Thiên Chúa Ba Ngôi, được diễn tả qua việc bước theo Đức Kitô dưới tác động của Chúa Thánh Thần. Theo Tông huấn Vita Consecrata, người thánh hiến được mời gọi bước theo sát Đức Kitô qua việc tuyên khấn và sống ba lời khuyên Phúc Âm: khiết tịnh, nghèo khó và vâng phục, để trở nên chứng tá giữa lòng thế giới và dấu chỉ của Nước Trời mai sau.
1. Căn tính của người thánh hiến trong thế giới hôm nay
Căn tính của đời thánh hiến về nền tảng không thay đổi, nhưng cách thức diễn tả căn tính ấy cần được thích nghi qua từng giai đoạn lịch sử của Giáo hội và xã hội. Nếu trong những thế kỷ đầu, đời sống thánh hiến mang đậm nét tách khỏi thế gian để tìm kiếm Thiên Chúa trong cầu nguyện và khổ chế, thì ngày nay người tu sĩ được mời gọi hiện diện sâu hơn giữa lòng thế giới, đặc biệt nơi những con người đang chịu đau khổ và bị bỏ lại bên lề.
Đức Giáo hoàng Phanxicô nhiều lần mời gọi người sống đời thánh hiến sống chiều kích ngôn sứ của ơn gọi mình, dám “đánh thức thế giới” bằng một lối sống trung thành với Tin Mừng. Giữa một xã hội dễ đề cao vật chất, hưởng thụ và quyền lực, chính cách sống nghèo khó, khiết tịnh và vâng phục của người tu sĩ có thể trở thành một lời chứng âm thầm nhưng rõ ràng về những giá trị khác.
Sự dấn thân ấy không nhất thiết chỉ hướng đến những vùng ngoại vi về địa lý. Ngoại vi còn có thể là nơi những con người đang bị tổn thương, bị bỏ rơi, không được lắng nghe, hoặc ngay trong cộng đoàn, nơi một người chị em đang mang những nỗi đau mà người khác ít nhận ra. Sống căn tính đời tu hôm nay vì thế không phải là rời xa thế giới, nhưng là hiện diện giữa thế giới với một cách nhìn và cách sống được Tin Mừng định hướng.
2. Những thách đố trong việc sống căn tính
Thế giới hôm nay đang thay đổi nhanh chóng với sự phát triển của mạng xã hội, công nghệ và trí tuệ nhân tạo. Người tu sĩ cũng sống trong thực tại ấy, sử dụng các phương tiện truyền thông để học tập, làm việc và loan báo Tin Mừng. Tuy nhiên, nếu thiếu tỉnh thức, những phương tiện vốn phục vụ con người lại có thể chi phối đời sống nội tâm. Việc tìm kiếm lượt thích, lượt xem hay sự chú ý của người khác đôi khi âm thầm thay thế cho nhu cầu sống sâu và sống thật với chính căn tính của mình.
Bởi đó, đời sống cầu nguyện và sự thinh lặng nội tâm vẫn giữ một vị trí không thể thiếu. Người tu sĩ có thể rất nhiệt thành trong công việc và sứ vụ, nhưng nếu thiếu thời gian ở lại với Chúa, những hoạt động ấy dễ trở thành gánh nặng. Khi ấy, người tu sĩ có nguy cơ chỉ còn là một người làm việc tốt hoặc một nhân viên xã hội, trong khi căn tính của đời thánh hiến trước hết phải được nuôi dưỡng từ tương quan với Đức Kitô.
Bên cạnh đó, danh vọng, quyền lực, sự hưởng thụ và nhu cầu khẳng định bản thân cũng là những thách đố không nhỏ. Ba lời khuyên Phúc Âm không tách người tu sĩ khỏi thực tại xã hội, nhưng giúp họ sống tự do hơn trước những điều có thể chi phối con người. Chính giữa một thế giới đề cao quyền sở hữu, tự do cá nhân và sự thỏa mãn nhu cầu, người thánh hiến được mời gọi làm chứng cho một cách sống đặt Thiên Chúa và tha nhân ở vị trí trung tâm.
3. Người nữ tu Mến Thánh Giá sống căn tính giữa lòng thế giới
Trải qua hơn ba thế kỷ hiện diện giữa lòng Giáo hội và xã hội, người nữ tu Mến Thánh Giá vẫn tiếp tục gìn giữ những giá trị thiêng liêng mà Đấng sáng lập đã trao lại, đồng thời tìm những cách thức thích hợp để sống và thi hành sứ vụ giữa những hoàn cảnh mới.
Dù ở thời đại nào, người nữ tu Mến Thánh Giá vẫn hướng về Đức Giêsu Kitô Chịu Đóng Đinh, Đấng là đối tượng duy nhất của lòng trí và là trung tâm của đời sống. Việc chiêm ngắm Người không nhằm tìm kiếm đau khổ, nhưng để học nơi Người cách yêu đến cùng, cách trao ban chính mình và sống trung thành với thánh ý Thiên Chúa.
Từ việc kết hợp với Đức Kitô Chịu Đóng Đinh, người nữ tu học sống khiêm nhường, đơn sơ, vâng phục và sẵn sàng phục vụ. Những giá trị ấy không chỉ được thể hiện trong những công việc lớn, nhưng trước hết trong cách sống hằng ngày: cách đón nhận chị em, cách chu toàn phận vụ, cách đối diện với những giới hạn và cách hiện diện trước những người được trao phó cho sứ vụ của mình.
Chính trong những thực tại ấy, căn tính Mến Thánh Giá được nhận ra rõ hơn. Người nữ tu không làm chứng cho Đức Kitô chỉ bằng lời nói, nhưng qua cách mình sống, cách phục vụ và cách ở lại với người khác trong những hoàn cảnh cụ thể. Sứ vụ có thể thay đổi, môi trường phục vụ cũng có thể khác nhau, nhưng điểm quy chiếu vẫn là Đức Giêsu Kitô Chịu Đóng Đinh.
Giữa một thế giới không ngừng biến đổi, người thánh hiến càng cần trở về với căn tính của mình. Canh tân không có nghĩa là rời xa những giá trị nền tảng, nhưng là tìm cách sống những giá trị ấy cách trung thành và phù hợp trong hoàn cảnh hôm nay.
Đối với người nữ tu Mến Thánh Giá, trở về với căn tính trước hết là trở về với Đức Kitô Chịu Đóng Đinh, để từ nơi Người, mỗi chị em tiếp tục nhận ra mình là ai, mình thuộc về ai và mình được sai đi để làm gì.
Nt. Maria Nguyễn Thị Thủy – HD.MTG Huế
Tài liệu tham khảo
- Thánh Giáo hoàng Gioan Phaolô II, Tông huấn Vita Consecrata, 1996.
- Đức Giáo hoàng Phanxicô, Tông thư gửi tất cả những người sống đời thánh hiến nhân Năm Đời Sống Thánh Hiến, 2014.
- Marie Josephine Trần Thanh Lương, “Thách đố của Đời Sống Thánh Hiến trong việc sử dụng công nghệ mới”, Giáo phận Hải Phòng, 06.8.2025.
- Các tài liệu tham khảo về những thách đố của tu sĩ Việt Nam trong ơn gọi và sứ vụ.
