Dấu ấn đánh dấu một sự hiện hữu của con người là ngày chào đời – hồng ân vô giá Thiên Chúa ban tặng. Bất cứ ai cũng có ngày để ghi nhớ và chúc mừng trong ngày trọng đại này.
Đối với Đức Cha Lambert, ngày đó không chỉ là điểm khởi đầu của sự sống trần thế, mà còn đi vào, ghi đi vào chương trình cứu độ của Thiên Chúa, được sinh ra vì phần rỗi các linh hồn. Tuy nhiên, điều đáng chú ý là trong các tài liệu lịch sử, ngày sinh của Đức Cha lại được ghi nhận không hoàn toàn thống nhất.
Khi sắp xếp và đối chiếu các nguồn tài liệu theo trình tự thời gian , có thể thấy ngày sinh của ngài trải qua bảy giai đoạn[1]. Trong tập tài liệu Vie de M.de Beryte của Cha Jacques-Chales de Brisacer biên soạn vào năm 1685, tác giả ghi rõ Đức Cha Lambert sinh tại giáo phận Lisieux vào ngày 28/1/1624. Trải dài theo thời gian lịch sử, ngày sinh của ngài tiếp tục được lưu truyền qua các thế kỉ 19 qua các công trình như Tập san nghiên cứu cổ(1885), Lịch sử tổng quát của hội thừa sai(1894), Lưu kí hội thừa sai(1916). Như vậy, từ thế kỉ XVII đến đầu thế kỉ XX người ta chỉ biết đến một ngày sinh duy nhất của Đức Cha là 28/1/1624.
Tuy nhiên, sang thế kỷ XX, xuất hiện một sự chuyển biến đáng chú ý: ngày sinh của Đức Cha được lùi lại thành 16/1, và mốc thời gian này đã được sử dụng trong nhiều tài liệu viết về ngài suốt gần cả thế kỷ. Năm 1925, cha Adrien Launay – người làm việc trong Văn Khố Hội Thừa Sai Paris – đã điều chỉnh ngày sinh của Đức Cha theo đề nghị của Hầu tước Frondeville.
Thế nhưng, sự thật được sáng tỏ qua việc người ta đọc lại những bản chép tay của chính Đức Cha, hiện lưu giữ nơi Paris và Rôma. Trong nhật kí của mình, Ngài đã xác nhận ngày 28 tháng 1 là ngày sinh của ngài.
Vậy, dòng tộc Frondeville đến từ đâu? Và vì sao sự nhầm lẫn này lại ảnh hưởng đến các tài liệu về Ngài gần một thế kỉ? Câu trả lời nằm ở chỗ: trong tất cả các tài liệu được biên soạn vào thời của ngài, tức là thế kỉ XVII. Đức cha hiệu tòa Beryte chưa bao giờ được gọi trong dòng họ Frondeville. Đặc tính giả mạo này, gắn liền với ước muốn của một dòng tộc Frondeville muốn sáp nhập một nhân vật có uy tín và thế giá vào dòng họ của mình.
Các nguồn tư liệu gốc khẳng định ngày 28 tháng 1 năm 1624 là ngày sinh đích thực của Đức Cha Lambert, được xác nhận nhất quán trong các văn bản thế kỷ XVII và nơi chính bút tích của ngài. Việc trở về với các nguồn ban đầu không chỉ phục hồi sự thật lịch sử, mà còn giúp nhận ra rõ hơn hồng ân sự sống và sứ vụ mục tử Thiên Chúa đã trao ban cho ngài.
Ánh Sao Đêm.
[1] Fiat Tuyết Mai, MTG, 2024, “Những người Mến Thánh Giá trong sự nghiệp truyền giáo của Đức Cha Lambert de la Mote”, nxb Đồng Nai.
