(1 Sm 9:1-4.17-19; 10:1a; Mc 2:13-17)
Bài đọc 1 trình thuật cho chúng ta câu chuyện về việc chọn vị vua đầu tiên của Israel, đó là Saun. Saun là một người thế nào? Theo vẻ bề ngoài, “Saun là một người trẻ và đẹp trai; trong số con cái Israel, không có người nào đẹp trai hơn ông. Ông cao hơn toàn dân từ vai trở lên” (1 Sam 9:2). Chi tiết cần lưu ý trong việc chọn Saun làm vua và sẽ được làm sáng tỏ trong bài Tin Mừng đó là việc Đức Chúa mách bảo cho Samuen phải chọn ai: “Khi ông Samuen thấy ông Saun thì Đức Chúa mách bảo ông: ‘Đây là người mà Ta đã nói với ngươi: chính nó sẽ cai trị dân Ta’” (1 Sam 9:17). Theo tiêu chuẩn con người, vẻ bề ngoài của Saun thật hấp dẫn và xứng để được chọn làm vua. Samuen chọn Saun không phải vì vẻ bề ngoài, mà là vì Đức Chúa mách bảo ông. Như vậy, Thiên Chúa luôn đi bước trước trong việc mời gọi những người Ngài chọn để lãnh đạo hay phục vụ dân Ngài. Chính Ngài là người nhìn thấy tâm can của họ và sẽ hướng dẫn họ trên bước đường Ngài mời gọi họ theo. Thiên Chúa cũng mời gọi và chọn chúng ta để phục vụ anh chị em mình. Hãy cộng tác cách nhiệt thành với Thiên Chúa trong những gì Ngài muốn chúng ta thực hiện trong ngày sống của mình.
Bài Tin Mừng hôm nay là câu chuyện thứ hai trong năm câu chuyện chống đối. Nó có cùng cấu trúc với câu chuyện chữa lành người bị bại liệt, nhưng khác nội dung. Nó gồm câu chuyện về lời mời gọi làm môn đệ của Chúa Giêsu cho Lêvi (Mc 2:13-14) và cuộc tranh luận mà trong đó Chúa Giêsu giải thích làm thế nào mà Chúa Giêsu có thể cho phép những người tội lỗi như thế theo Ngài. Theo các học giả Kinh Thánh, hai phần đã có lần đã bị tách rời nhau ra trong “truyền thống trước Máccô.” Các Kitô hữu tiên khởi đã sử dụng trích đoạn này để giải thích sự hiện diện của những người mà đời sống đạo đức và luân lý ‘đáng bị nghi ngờ’ trong cộng đoàn.
Trong câu chuyện về ơn gọi của Lêvi, chúng ta lưu ý rằng hành động gọi của Chúa Giêsu xảy ra khi Ngài “đi ngang qua trạm thu thuế, Người thấy ông Lêvi là con ông Anphê, đang ngồi ở đó. Người bảo ông: Anh hãy theo tôi! Ông đứng dậy đi theo Người” (Mc 2:14). Trong những lời này, chúng ta nhận ra hai chìa khoá chính diễn tả ơn gọi của người môn đệ được trình bày trong Mc 1:16-20 khi Chúa Giêsu gọi các môn đệ đầu tiên. Hai chìa khoá đó là: “Chúa Giêsu đi ngang qua” và “Ngài gọi họ theo Ngài và họ bỏ mọi sự mà đi theo Ngài.” Điều ngạc nhiên là chúng thấy tên Lêvi được đặt cho ông và ông là một người trong Nhóm Mười Hai, nhưng chúng ta lại không tìm thấy tên Lêvi trong danh sách Mười Hai môn đệ trong Mc 3:16-19. Có nhiều giả thiết đặt ra, nhưng không có câu trả lời thích đáng. Điểm quan trọng của câu chuyện chính là sứ điệp Chúa Giêsu muốn dạy trong câu chuyện này, đó là mỗi người chúng ta dù có bị người khác xem là tội lỗi hoặc chính mình đang sống trong tội cũng được Chúa mời gọi để làm môn đệ Ngài. Điều kiện cần thiết để trở thành môn đệ Chúa Giêsu là từ bỏ lối sống cũ và bắt đầu theo Ngài trên con đường Ngài đi. Điều này giúp chúng ta hiểu phần tranh luận của Chúa Giêsu với những kinh sự thuộc nhóm Pharisêu.
Khi thấy Chúa Giêsu dùng bữa với những người ‘thu thuế và tội lỗi,’ các kinh sư thuộc nhóm Pharisêu không thể chịu nỗi hành động đầy yêu thương và tha thứ này: “Sao ông ấy ăn uống với bọn thu thuế và quân tội lỗi?” (Mc 2:16). Thái độ của các kinh sư ám chỉ việc từ chối khả năng chữa lành những tâm hồn tan vỡ của Chúa Giêsu. Đồng thời họ cũng từ chối khả năng thay đổi của một con người tội lỗi khi gặp Chúa Giêsu. Đây cũng chính là thái độ của chúng ta. Nhiều lần chúng ta để cho thành kiến chiếm lấy mình và làm cho mình mù quáng đến nỗi chúng ta từ chối việc Thiên Chúa có thể cứu lấy một người tội lỗi hoặc từ chối việc thay đổi nơi anh chị em mình. Nhiều khi chúng ta còn ‘nói sai hoặc nghi ngờ’ về những thay đổi thật xảy ra nơi anh chị em chúng ta. Chúng ta nói họ giả hình giả bộ thay đổi vẻ bề ngoài, từ đó làm chúng ta càng xa cách họ hơn. Khi chúng ta bị thái độ này làm cho mù quáng, chúng ta cần suy gẫm trên lời của Chúa Giêsu: “Người khoẻ mạnh không cần thầy thuốc, người đau ốm mới cần. Tôi không đến để kêu gọi người công chính, mà để kêu gọi người tội lỗi” (Mc 2:17). Những lời này làm cho chúng ta xét lại chính mình. Chúng ta cũng là những người đau ốm, là những người tội lỗi. Chúng ta cũng cần được Chúa Giêsu chữa lành. Ngài cũng kêu gọi chúng ta theo Ngài mỗi giây phút. Liệu chúng ta có đáp lại lời mời gọi của Ngài như Lêvi đã làm?
Lm. Antôn Nguyễn Ngọc Dũng, SDB
