(1 Tm 6:13-16; Lc 8:4-15)
Về phần mình, Thánh Phaolô trong bài đọc 1 mời gọi Timôthi sống xứng đáng là người của Thiên Chúa. Theo Thánh Phaolô, để là người của Thiên Chúa, chúng ta phải “gắng trở nên người công chính, đạo đức, giàu lòng tin và lòng mến, hãy gắng sống nhẫn nại và hiền hoà” (1 Tm 6:11). Không những thế, chúng ta phải tranh đấu không phải chỉ để có được cuộc sống sung túc trên thế gian này, nhưng là để “giành cho được sự sống đời đời” (1 Tm 6:12). Đây chính là sự sống mà Thiên Chúa kêu gọi và chúng ta đã nói lên lời tuyên xưng cao đẹp đó trước mặt nhiều người. Theo Thánh Phaolô, để đạt được sự sống đời đời, chúng ta phải “sống cho tinh tuyền, không chi đáng trách, cho đến ngày Đức Giêsu Kitô, Chúa chúng ta xuất hiện” (1 Tm 6:14). Điều đáng buồn là trong thực tế, nhiều khi chúng ta tốn nhiều công sức hầu vun đắp cho mình một cuộc sống thật đầy đủ trên dương gian này, và quên mất phải giành cho được sự sống đời đời bằng cách sử dụng cách đúng đắn những gì chúng ta được ban tặng trong cuộc sống này.
Bài Tin Mừng hôm nay thuật lại cho chúng ta trình thuật về dụ ngôn gieo giống mà Chúa Giêsu đã sử dụng hầu nói đến những cách thức khác nhau trong việc nghe lời Chúa. Trong trình thuật này, Thánh Luca dựa vào Thánh Máccô để phát triển câu chuyện của mình với động lực lắng nghe lời Chúa, là sứ điệp Kitô giáo. Khi làm điều này, thánh sử đã đưa những bài học quý giá về ý nghĩa đích thực của ơn gọi làm môn đệ Chúa Giêsu. Chúng ta có thể thấy ba phần rõ ràng trong trình thuật Tin Mừng: Dụ ngôn người gieo giống (Lc 8:5-8), mục đích của các dụ ngôn (Lc 8: 9-10-17), và dụ ngôn người gieo giống được giải thích (Lc 8: 11-15). Tin Mừng Thánh Mátthêu bắt đầu dụ ngôn với sự kiện: “Đức Giêsu từ trong nhà đi ra ngồi ở ven Biển Hồ. Dân chúng tụ họp bên Người rất đông, nên Người phải xuống thuyền mà ngồi, còn tất cả dân chúng thì đứng trên bờ” (Mt 13:1-2). Trong khi đó, Thánh Luca bắt đầu từ việc chủ động của dân chúng: “Khi ấy, dân chúng tụ họp đông đảo. Từ khắp các thành thị, người ta kéo đến cùng Đức Giêsu” (Lc 8:4). Những lời này cho thấy con người Chúa Giêsu và lời giảng dạy của Ngài có sức thu hút mãnh liệt. Chúng ta có bị con người và lời Chúa Giêsu thu hút không?
Theo các học giả Kinh Thánh, thính giả của dụ ngôn người gieo giống là những người nông dân sống trong những làng mạc hẻo lánh. Dụ ngôn được trình bày với hình ảnh rất quen thuộc với thính giả: “Người gieo giống đi ra gieo hạt giống của mình. Trong khi người ấy gieo, thì có hạt rơi xuống vệ đường, người ta giẫm lên và chim trời ăn mất. Hạt khác rơi trên đá, và khi mọc lên, lại héo đi vì thiếu ẩm ướt. Có hạt rơi vào giữa bụi gai, gai cùng mọc lên, làm nó chết nghẹt. Có hạt lại rơi nhằm đất tốt, và khi mọc lên, nó sinh hoa kết quả gấp trăm. Nói xong, Người hô lên rằng: ‘Ai có tai nghe thì nghe’” (Lc 8:5-8). Trong dụ ngôn, chúng ta thấy chỉ có một loại hạt giống, nhưng lại có bốn loại đất mà trên đó hạt giống rơi vào. Loại đất thứ nhất là vệ đường. Vệ đường thường không được cày xới, nên hạt giống chỉ nằm trên bề mặt để người ta giẫm lên và chim trời dễ dàng nhìn thấy và ăn mất. Loại đất thứ hai là đá. Đây là loại đất thông dụng ở Palestine. Loại đất này chỉ có một lớp đất thịt mỏng trên mặt. Hạt giống thường mau chóng nảy mầm, nhưng vì không được bảo vệ với lớp đất thịt dày, nên không thể đâm rễ sâu. Loại thứ ba là đất gai góc. Ở loại này, đất dày đủ để đâm rễ, nhưng đã bị phủ đầy với gai góc nên hạt giống mới sẽ bị chết nghẹt. Loại cuối cùng là đất tốt, màu mỡ và dày đủ để hạt giống đâm rễ sâu hầu sinh nhiều bông hạt. Chúa Giêsu kết dụ ngôn với những lời: “Ai có tai thì nghe.” Những lời này là lời mời gọi của Chúa Giêsu cho mỗi người chúng ta, đó là suy gẫm cách cẩn thận về những điều Ngài muốn nói trong dụ ngôn. Cụ thể là, chúng ta được mời gọi suy gẫm về loại đất nào đang phản ánh chính cuộc sống của mình.
Khác với Tin Mừng Thánh Mátthêu là các môn đệ đến hỏi Chúa Giêsu về lý do tại sao Ngài dùng dụ ngôn mà nói với dân chúng, Thánh Luca trình bày việc các môn đệ hỏi Chúa Giêsu về ý nghĩa của dụ ngôn (x. Lc 8:9). Trong câu trả lời, Chúa Giêsu chỉ ra mục đích của các dụ ngôn Ngài dùng trong giảng dạy là để cho thính giả hiểu biết các mầu nhiệm Nước Trời: “Anh em thì được ơn hiểu biết các mầu nhiệm Nước Thiên Chúa; còn với kẻ khác thì phải dùng dụ ngôn để chúng nhìn mà không thấy, nghe mà không hiểu” (Lc 8:10). Trong những lời của Chúa Giêsu, điểm đáng lưu ý là việc Chúa Giêsu nói việc các môn đệ được “ban cho” sự hiểu biết. Theo ngôn ngữ học, thì được sử dụng ở đây là thì bị động [được cho]. Điều này mang tính thần học, tức là Thiên Chúa sẽ ban. Nói cách cụ thể, sự hiểu biết về mầu nhiệm Nước Thiên Chúa là một ân ban [mạc khải], chứ không thuần tuý là nỗ lực con người. Sự thật cay đắng ở đây không phải mang nghĩa kinh tế, nhưng mang nghĩa thiêng liêng hoặc kiến thức: Nếu chúng ta mở rộng cõi lòng với trọn niềm tin và hy vọng vào mạc khải của Thiên Chúa về kế hoạch cứu độ của Ngài, thì chúng ta sẽ thăng tiến rất nhanh trong sự hiểu biết. Nếu chúng ta khép kín chính mình, chúng ta sẽ đánh mất điều được trao ban. Chúng ta đang mở lòng hay đóng con tim trước mạc khải của Thiên Chúa?
Trong lời giải thích của mình về ý nghĩa dụ ngôn, Chúa Giêsu cho biết bốn loại đất tượng trưng cho bốn loại người. Chúng ta cũng tìm thấy phần này trong Tin Mừng Thánh Máccô (4:13-20) và Mátthêu (13:18-23). Thánh Luca cho biết “hạt giống là lời Thiên Chúa” (Lc 8:11). Trong bốn loại đất, tượng trưng cho bốn loại người khi nghe lời Chúa: Loại thứ nhất là những kẻ đã được gieo bên vệ đường. Họ là những người “nghe nhưng rồi quỷ đến cất Lời ra khỏi lòng họ, kẻo họ tin mà được cứu độ” (Lc 8:12). Loại người này chỉ nghe bằng tai thể lý, mà không mang lời Chúa vào trong tim mình để đem ra thực hành. Loại thứ hai là những “kẻ ở trên đá là những kẻ khi nghe thì vui vẻ tiếp nhận Lời, nhưng họ không có rễ. Họ tin nhất thời, và khi gặp thử thách, họ bỏ cuộc” (Lc 8:13). Loại người này là những người nghe với đôi tai thể lý, mang lời Chúa vào trong lòng, nhưng không để lời Chúa cắm rễ sâu vì không có thái độ sẵn sàng chấp nhận mọi gian khó để làm chứng cho lời Chúa. Loại thứ ba là những “kẻ nghe, nhưng dọc đường bị những nỗi lo lắng và vinh hoa phú quý cùng những khoái lạc cuộc đời làm cho chết ngộp và không đạt tới mức trưởng thành” (Lc 8:14). Loại người này là những người lắng nghe lời Chúa với đôi tai thể lý, đem lời Chúa vào lòng, nhưng không chuẩn bị chỗ xứng hợp cho lời Chúa, nên lời Chúa dễ dàng bị biến mất trong đống hoang tàn đổ nát của những lo lắng sự đời. Loại cuối cùng là những “kẻ nghe Lời với tấm lòng cao thượng và quảng đại, rồi nắm giữ và nhờ kiên trì mà sinh hoa kết quả” (Lc 8:15). Những người này là những người nghe lời Chúa với đôi tai thể lý và con tim rộng mở hầu lời Chúa bén rễ và sinh hoa kết trái trong cuộc đời họ. Tuy nhiên, điều quyết định năng suất của hoa trái là sự mở rộng cõi lòng để cho lời Chúa chiếm lấy chính mình. Mỗi khi lắng nghe lời Chúa, cõi lòng chúng ta như thế nào: hoàn toàn rộng mở hay chỉ nửa vời?
Lm. Antôn Nguyễn Ngọc Dũng, SDB
