Trong hành trình trưởng thành, mỗi người trẻ đều đứng trước những ngã rẽ của sự lựa chọn, nơi câu hỏi “Tôi là ai?” và “Tôi nên sống thế nào?” luôn thường trực. Hiểu về ơn gọi không phải là giải một bài toán bí ẩn, mà là học cách lắng nghe nhịp đập chân thành nhất từ sâu thẳm tâm hồn mình trong mối tương quan với thế giới xung quanh.
Trước hết, chúng ta cần phân biệt rõ giữa “ơn gọi” và “bậc sống” để tránh những nhầm lẫn khiến lòng thêm bối rối. Ơn gọi là tiếng gọi chung nhất mà mọi người đều nhận được: tiếng gọi để yêu thương, để nên thánh và để sống trọn vẹn phẩm giá làm người. Trong khi đó, các bậc sống — dù là đời tu hành, lập gia đình hay sống độc thân giữa đời — chỉ là những “phương tiện” hoặc “nẻo đường” khác nhau để ta thực hiện tiếng gọi duy nhất đó. Mỗi người được trao những “nén bạc” tài năng và tính cách khác biệt; vì vậy, lựa chọn bậc sống nào cũng cần sự tự tin và nhạy bén để nhận ra điều gì thực sự hòa hợp với con người mình. Giống như việc đứng trước một rừng hoa, ta cần đủ tĩnh lặng để biết tâm hồn mình thực sự rung động trước sắc màu nào, từ đó mới có thể chọn cho mình một hướng đi không hối tiếc.
Tuy nhiên, ơn gọi không bao giờ là một lời mời gọi ích kỷ chỉ hướng vào bản thân. Nó bắt đầu từ một “thái độ lắng nghe” đầy tinh tế đối với thực tại. Một người chỉ có thể nghe thấy tiếng gọi khi lòng họ đủ rộng mở để quan tâm đến những điều nhỏ bé xung quanh. Nếu ta biết yêu quý màu xanh của cây cối, ta sẽ tự khắc nghe thấy tiếng gọi của một nhành cây đang héo úa cần được tưới nước. Nếu ta có lòng trắc ẩn với nỗi đau của tha nhân, ta sẽ nghe thấy tiếng gọi của sự dấn thân và phục vụ. Tiếng gọi ấy thường không đến từ những âm thanh vang dội, mà len lỏi qua những nhu cầu của cộng đồng, qua những trách nhiệm mà ta sẵn lòng gánh vác bằng tình yêu.
Đi sâu hơn vào hành trình tìm kiếm này, người trẻ cần phân định giữa hai loại niềm vui vốn thường bị đánh đồng trong xã hội hiện đại. Có một loại niềm vui đến từ sự hưởng thụ, chiếm hữu và thỏa mãn những nhu cầu cá nhân — loại niềm vui này thường mau qua và dễ để lại sự trống vắng. Ngược lại, có một loại niềm vui đến từ sự hiến dâng và phục vụ. Đó là niềm vui của người “đan áo ra sa trường”, chấp nhận gian nan, từ bỏ sự an nhàn của bản thân để mưu cầu hạnh phúc cho người khác. Dù con đường ấy có thể đầy chông gai, nhưng nó lại mang đến một sự bình an sâu thẳm và bền vững, một cảm giác rằng cuộc đời mình đang thực sự thuộc về một điều gì đó lớn lao hơn.
Cuối cùng, hiểu về ơn gọi chính là hiểu về nghệ thuật chọn lựa. Khi ta dám bước ra khỏi những toan tính thông thường để lắng nghe tiếng gọi của lương tâm, ta không chỉ đang chọn một nghề nghiệp hay một lối sống, mà là đang chọn lấy chính căn tính chân thực nhất của mình. Ơn gọi không phải là một định mệnh áp đặt, mà là một lời mời gọi đầy yêu thương, chờ đợi mỗi người trẻ đáp lại bằng tất cả tự do và lòng nhiệt huyết, để biến cuộc đời mình trở thành một bài ca ý nghĩa giữa lòng nhân thế.
Hành trình của tuổi trẻ thường được ví như một cuộc viễn chinh của những khám phá. Người trẻ mải mê đi tìm những vùng đất mới, những tri thức mới và những giới hạn mới của bản thân. Tuy nhiên, giữa muôn vàn những cuộc kiếm tìm ấy, có một khám phá quan trọng nhất mà mỗi người trẻ đều “mang nợ” với cuộc đời và với Đấng Tạo Hóa: đó là khám phá ra diện mạo đích thực của Thiên Chúa.
Khám phá này không phải là một sự thu nhận kiến thức khô khan, mà là một cuộc rượt đuổi đầy thách đố như câu chuyện của ông Dakêu ngày xưa. Vì thấp bé, ông đã phải vượt lên trên đám đông, trèo lên cây sung chỉ để nhìn thấy bóng dáng một người. Thiên Chúa luôn đặt ra những “thách thức” ngọt ngào như thế, Ngài mời gọi chúng ta bước ra khỏi vùng an toàn, vượt qua những rào cản của định kiến và sự tầm thường để tìm kiếm Ngài. Đối với người trẻ, việc tìm biết Chúa không chỉ là một bổn phận tôn giáo, mà là một “ân tình” cần được đáp đền. Bởi lẽ, khi tìm thấy Ngài, ta cũng đồng thời tìm thấy chính bản thân mình trong kế hoạch của tình yêu.
Sự khác biệt lớn nhất giữa một đời sống có ý nghĩa và một cuộc đời tẻ nhạt nằm ở cách chúng ta nhìn nhận “bậc sống” của mình. Nếu không có sự hiện diện của Thiên Chúa, bậc sống — dù là hôn nhân, đời tu hay sự nghiệp — cũng chỉ là những khuôn mẫu xã hội, những vai diễn mà ta phải gồng mình để hoàn thành. Đó là những “bậc sống vô hồn”, nơi con người vận hành như một cỗ máy theo những lập trình có sẵn của cơm áo gạo tiền hay những danh vọng hão huyền.
Chỉ khi chúng ta biết Chúa và cảm nhận được ánh mắt Ngài đang dõi theo, bậc sống ấy mới thực sự được thổi hồn để trở thành “ơn gọi”. Khi đó, lập gia đình không chỉ là duy trì nòi giống mà là cùng nhau xây dựng một tổ ấm yêu thương theo ý Chúa; đi tu không phải là tìm sự an nhàn mà là hiến dâng trọn vẹn để phục vụ tha nhân; và làm việc không chỉ để kiếm sống mà là cộng tác vào công trình sáng tạo của Ngài. Biết Chúa biến những bổn phận nặng nề thành những hành động của tình yêu, biến những hy sinh thầm lặng thành những niềm vui sâu thẳm.
Người trẻ nợ Chúa một cuộc gặp gỡ, nợ chính mình một lần can đảm để “trèo lên cây” như Dakêu. Khi tìm thấy Ngài, mọi lựa chọn trong cuộc sống sẽ không còn là những gánh nặng áp đặt, mà là những bước chân tự do trên hành trình thực thi sứ mạng. Một bậc sống có tâm hồn là một bậc sống mà ở đó, mỗi hơi thở và việc làm đều được thắp sáng bởi niềm tin rằng chúng ta đang sống không phải cho chính mình, mà cho Đấng đã gọi chúng ta bằng tên riêng và mời gọi chúng ta cùng Ngài viết nên lịch sử của tình thương.
Lm. Giuse Vũ Uyên Thi, SJ
Bài chia sẻ trong Thánh Lễ Ngày Gặp Mặt Ơn Gọi Hội Dòng 10/05/2026
