(2 Tm 3:10-17; Mc 12:35-37)
Bài đọc 1 hôm nay tiếp tục thuật lại cho chúng ta lời giáo huấn của Phaolô dành cho Timôthê. Thánh Phaolô làm việc này qua hai bước: thứ nhất, sử dụng chính gương sáng của mình, và thứ hai, chỉ cho thấy sự quan trọng của Sách Thánh [Thánh Kinh]. Trong bước thứ nhất, Thánh Phaolô khuyên Timôthê theo sát hay rập khuôn lối sống của ngài: “Anh thân mến, anh đã theo sát đạo lý, cách sống, dự định của tôi; anh đã thấy lòng tin, sự nhẫn nại, lòng yêu mến, sự kiên trì của tôi; anh đã biết những cơn bắt bớ, những sự đau khổ tôi đã gặp ở Antiôkhia, Icôniô, Lýtra, đã biết tôi chịu bắt bớ như thế nào. Nhưng Chúa đã giải thoát tôi khỏi tất cả” (2 Tm 3:10-11). Những lời này cho thấy việc dạy người khác qua gương sáng thì tốt hơn qua lời nói. Chúng ta vẫn thường nghe: Nói thì dễ, làm mới khó. Hoặc “hành trình dài nhất trên dương thế của một con người là đi từ cái miệng đến đôi tay” [nói cách khác là làm những điều mình nói]. Thánh Phaolô đã để lại cho Timôthê một gương sáng để bước theo. Về phần mình, chúng ta đang để lại gì cho người khác? Bên cạnh đó, Thánh Phaolô cũng khuyến cáo Timôthê rằng nếu muốn sống đạo đức trong Đức Kitô Giêsu thì phải sẵn sàng chấp nhận đau khổ: “Vả lại, những ai muốn sống đạo đức trong Đức Kitô Giêsu, đều sẽ bị bắt bớ. Còn hạng người xấu xa và bịp bợm, sẽ ngày càng xấu hơn, họ vừa lừa dối, vừa bị lừa dối” (2 Tm 3:12-13). Những người sống đạo đức trong Chúa Giêsu là những người sống đời ngay thẳng, không lừa dối bịp bợm. Những lời trên của Thánh Phaolô cũng là lời nhắc nhở cho mỗi người chúng ta: Nếu sống không chân thật thì chúng ta sẽ nhận lại sự giả dối. Hãy cho đời niềm vui, tình yêu, sự tha thứ thì chúng ta sẽ nhận lại niềm vui, tình yêu và sự tha thứ.
Trong bước thứ hai, Thánh Phaolô chỉ cho thấy sự quan trọng của Sách Thánh: “Tất cả những gì viết trong Sách Thánh đều do Thiên Chúa linh hứng, và có ích cho việc giảng dạy, biện bác, sửa dạy, giáo dục, để trở nên công chính. Nhờ vậy, người của Thiên Chúa nên thập toàn, và được trang bị đầy đủ để làm mọi việc lành” (2 Tm 3:16-17). Trong những lời này, chúng ta thấy Thánh Kinh [hay lời Chúa] rất ích lợi cho cuộc sống thường ngày của chúng ta trong nhiều việc, nhất là giúp chúng ta thăng tiến trên con đường thánh thiện. Với lời Chúa [lắng nghe và thực hành], chúng ta trở nên thập toàn và có những trang bị cần thiết [nhân đức] để làm việc lành. Chi tiết này mời gọi chúng ta yêu mến, học hỏi và đem lời Chúa ra thực hành trong đời sống hằng ngày của mình.
Trong bài Tin Mừng hôm nay, Chúa Giêsu trích Thánh Kinh để nói về chân tính của con vua Đavít: “Khi ấy, khi giảng dạy trong Đền Thờ, Đức Giêsu lên tiếng hỏi: ‘Sao các kinh sư lại nói Đấng Kitô là con vua Đavít? Chính vua Đavít được Thánh Thần soi sáng đã nói: Đức Chúa phán cùng Chúa Thượng tôi: bên hữu Cha đây, Con lên ngự trị, để rồi bao địch thù, Cha sẽ đặt dưới chân Con’” (Mc 12:35-36). Mục đích đằng sau giải thích khá phức tạp này của Thánh Vịnh 110:1 là để chỉ ra rằng thuật ngữ “con vua Đavít” hoàn toàn không phải là định nghĩa đầy đủ và rõ ràng cho Đấng Messia. “Messia” là thuật ngữ được hiểu như “Chúa Thượng.” Đây là điều Thánh Máccô muốn chỉ ra. Thuật ngữ “Chúa Thượng” phải được sử dụng để nói đến Chúa Giêsu như là Đấng Messia. Để hiểu rõ hơn điều Chúa Giêsu muốn nói, chúng ta cần đặt luận chứng của chúng ta trên Thánh Vịnh 110:1 để chỉ ra rằng Đavít được hiểu như là tác giả của Thánh Vịnh. Bản văn Thánh Vịnh này được trích nhiều lần trong Tân Ước (x. Cv 2:34-35; 1 Cr 15:25; Dt 1:13; Thánh Vịnh được ám chỉ đến trong Mc 14:62; 16:19; Rm 8:34; Eph 1:20; Col 3:1; Dt 1:3; 8:1; 10:12). Việc sử dụng Thánh Vịnh này nhiều lần trong Tân Ước nhằm mục đích chỉ cho chúng ta thấy rằng bản văn này là một phần trích của Cựu Ước, được áp dụng cách cụ thể cho Chúa Giêsu. Chi tiết này một phần nào đó khẳng định rằng Chúa Giêsu là Đấng hoàn thành những gì được được viết trong Cựu Ước. Cuộc sống của mỗi người chúng ta cũng có những bước ngoặt, những giấc mơ, những lời hứa chưa thành. Lịch sử cuộc đời chúng ta cũng giống với lịch sử của dân Do Thái với nhiều yêu thương và phản bội. Chỉ nơi Chúa Giêsu, mọi sự mới tìm được sự hoàn thiện của chúng.
Chúa Giêsu cũng chỉ rõ cho thính giả của mình thấy rằng chính vua Đavít cũng gọi Đấng Messia là Chúa Thượng, chứ không phải là con của mình: “‘Chính vua Đavít gọi Đấng Kitô là Chúa Thượng, thì Đấng Kitô lại là con vua ấy thế nào được?’ Đám người đông đảo nghe Đức Giêsu cách thích thú” (Mc 12:37). Nếu chúng ta giả định rằng Đavít là tác giả Thánh Vịnh 110:1, thì Đavít đang nói về một người khác chứ không phải nói về chính mình. Hai cụm từ “Chúa Thượng là Thiên Chúa” và “Chúa Thượng tôi” chỉ cho thấy Đấng Messia phải là một ai đó khác và trổi vượt hơn Đavít. Cho nên, Đấng Messia hoàn toàn không được mô tả như là con vua Đavít. Trong cuộc sống thường ngày, chúng ta thường nghe “hổ phụ sinh hổ tử” hoặc “con hơn cha là nhà có phúc.” Những câu nói này khó được chấp nhận bởi những ai có thái độ kiêu ngạo, luôn nghĩ “áo làm sao mặc qua đầu.” Ở đâu có tính đố kỵ và tự cao, ở đó sẽ có chia rẽ và hiểu lầm. Điều cuối cùng chúng ta lưu ý trong những lời trên là việc đám đông nghe Chúa Giêsu cách “thích thú.” Chúng ta có thích thú khi lắng nghe lời Chúa Giêsu hay không?
Lm. Antôn Nguyễn Ngọc Dũng, SDB
