(Ac 2:2.10-14.18-19; Mt 8:5-17)
Bài đọc 1 trình bày cho chúng ta tình cảnh đau thương đang xảy ra cho thiếu nữ Xion và trinh nữ Giêrusalem: Hàng kỳ mục của thiếu nữ Xion ngồi thinh lặng ngay trên thềm đất, đầu rắc đầy tro bụi, mình mặc áo vải thô. Các cô trinh nữ Giêrusalem gục đầu sát đất. Suối lệ tuôn trào đến mòn đôi mắt, ruột gan tôi đòi đoạn, tâm can tôi rối bời; vì con gái dân tôi rã rời tan nát, còn lũ sơ sinh và bầy trẻ dại gục ngã khắp quảng trường” (Ac 2:10-11). Hai nàng khóc thương cho đàn con của mình không có của ăn và nơi nương tựa. Tình cảnh hoang tàn này xảy ra vì hai nàng cùng con cái đã chạy theo điều hão huyền mà bỏ quên Đức Chúa. Chính Đức Chúa đã sai các ngôn sứ đến để kêu gọi họ trở về và kêu cầu Ngài, hầu được giải thoát khỏi cảnh sầu thương khốn khổ: “Ngôn sứ của ngươi tỏ cho ngươi thấy toàn điều hư ảo, toàn chuyện khói mây, còn lỗi lầm ngươi, chúng không vạch rõ để đảo ngược vận số của ngươi. Điều chúng thấy là điều huyền hoặc, chỉ đưa ngươi vào ảo tưởng mà thôi. Tự đáy lòng, hãy kêu lên Chúa, hỡi tường thành của thiếu nữ Xion! Cứ để mặc suối lệ ngươi tuôn chảy, ngày đêm chẳng khi ngừng. Chớ khi nào ngơi nghỉ, cũng đừng để dòng lệ khô đi” (Ac 2:14,18). Những lời này nhắc nhở chúng ta về những lúc chúng ta chạy theo những điều hão huyền của thế gian mà quên Đức Chúa. Cuối cùng chúng ta kết thúc trong đau thương và nước mắt. Thiên Chúa mời gọi chúng ta đến với Ngài, mở lòng cho Ngài, nói cho Ngài biết những vết thương của mình để Ngài cho chúng ta được bồi dưỡng nghỉ ngơi trong tình yêu của Ngài hầu những vết thương của chúng ta được chữa lành. Đây chính là hình ảnh chúng ta thấy trong bài Tin Mừng hôm nay.
Chúng ta tìm thấy trong bài Tin Mừng hôm nay những sự kiện chữa lành của Chúa Giêsu. Cụ thể là, (1) Chúa Giêsu chữa lành người đầy tớ của viên đại đội trưởng (Mt 8:5-13), (2) Chúa Giêsu chữa lành mẹ vợ của Phêrô (Mt 8:14-15), và (3) chữa lành những người đau ốm vào buổi chiều (Mt 8:16-17). Chúng ta có thể rút ra điều gì để suy gẫm trong ba sự kiện chữa lành này?
Trong câu chuyện chữa lành người đầy tớ của viên đại đội trưởng chúng ta thấy một sự tương phản đáng lưu ý với trình thuật chữa người bị mắc bệnh phong [trình thuật đi trước] theo luật lệ Torah đưa ra. Câu chuyện này giúp chúng ta nếm trước sứ mệnh cho dân ngoại (x. Mt 28:19). Câu chuyện không được tìm thấy trong Tin Mừng Thánh Máccô, nhưng xuất hiện trong Tin Mừng Thánh Luca trong một hình thức khác (x. 7:1-10) và cũng theo một hình thức khác trong Tin Mừng Thánh Gioan (x. 4:46-54). Thánh Mátthêu mở rộng cốt chuyện căn bản với câu 11 và 12 (x. Lc 13:28-29). Để hiểu hơn về ý nghĩa câu chuyện, chúng ta viết lại theo kiểu hội thoại như sau:
Viên đại đội trưởng: “Thưa Ngài, tên đầy tớ của tôi bị tê bại nằm liệt ở nhà, đau đớn lắm.”
Chúa Giêsu: “Chính tôi sẽ đến chữa nó.”
Viên đại đội trưởng: “Thưa Ngài, tôi chẳng đáng Ngài vào nhà tôi, nhưng xin Ngài chỉ nói một lời là đầy tớ tôi được khỏi bệnh. Vì tôi đây, tuy dưới quyền kẻ khác, tôi cũng có lính tráng dưới quyền tôi. Tôi bảo người này: ‘Đi!’, là nó đi, bảo người kia: ‘Đến!’, là nó đến, và bảo người nô lệ của tôi: ‘Làm cái này!’, là nó làm.”
Chúa Giêsu: “Tôi bảo thật các ông: ‘tôi không thấy một người Israel nào có lòng tin như thế. Tôi nói cho các ông hay: Từ phương đông phương tây, nhiều người sẽ đến dự tiệc cùng các tổ phụ Ápraham, Ixaác và Giacóp trong Nước Trời. Nhưng con cái Nước Trời thì sẽ bị quăng ra chỗ tối tăm bên ngoài, ở đó người ta sẽ phải khóc lóc nghiến răng.’ Rồi Đức Giêsu nói với viên đại đội trưởng rằng: ‘Ông cứ về đi! Ông tin thế nào, sẽ được như vậy!’ Và ngay giờ đó, người đầy tớ được khỏi bệnh.”
Trong cuộc đối thoại, chúng ta thấy viên đại đội trưởng [người chỉ huy khoảng 100 lính] là một người dân ngoại. Ông đến cầu xin Chúa Giêsu chữa lành cho người đầy tớ (Gk pais – có nghĩa là “đứa bé trai” hoặc có thể là “con” (x. Ga 4:46). Trong lời cầu xin của mình, viên đại đội trưởng dùng kinh nghiệm của ông về “sức mạnh của lời [mệnh lệnh] để liên tưởng đến sức mạnh của lời Chúa Giêsu phán. Nói cách cụ thể hơn, nếu ông là một con người mà những mệnh lệnh ông đưa ra đều được thực hiện, huống gì lời [mệnh lệnh] của Chúa Giêsu sẽ có sức mạnh như thế nào. Trong lời nói “chỉ nói một lời,” viên đội trưởng cho thấy sự tử tế, khiêm nhường và nhạy bén trước sự khó xử của người Do Thái để vào nhà của một người dân ngoại, vì điều này sẽ biến họ thành người bị ô uế. Những lời trên của viên đại đội trưởng thật phi thuờng đến nỗi chúng được sử dụng trong phụng vụ Thánh Thể của nghi thức Latin như là lời tuyên xưng sự không xứng đáng để đón nhận Chúa Giêsu trong Thánh Thể. Đứng trước sự khiêm nhường của viên đại đội trưởng, Chúa Giêsu đã khen ông, không chỉ về thái độ nhạy bén, khiêm nhường mà còn về đức tin ông học được qua kinh nghiệm sử dụng quyền của mình. Theo các học giả Kinh Thánh, lời khen của Chúa Giêsu dành cho viên đại đội trưởng chỉ ra vấn đề đang xảy ra trong cộng đoàn Thánh Mátthêu, đó là thiếu đức tin (vào Chúa Giêsu như là Đấng Messia). Từ những chi tiết trên, chúng ta nhận ra rằng qua kinh nghiệm hằng ngày của mình chúng ta có thể cảm nghiệm hay đúng hơn đạt đến kinh nghiệm về Thiên Chúa. Để đạt được điều này, chúng ta phải có thái độ tốt lành, khiêm nhường và nhạy bén như viên đại đội trưởng.
Sau khi chữa lành người đầy tớ của viên đại đội trưởng [người dân ngoại và là người đàn ông], Chúa Giêsu chữa mẹ vợ của Phêrô [một người phụ nữ]. Chi tiết này giúp chúng ta hiểu lời khẳng định của Chúa Giêsu về tính phổ quát của ơn cứu độ, điều mà Ngài đã nói đến trong câu 11 và 12. Hành vi chữa lành mẹ vợ của Phêrô cũng giống với hành vi chữa lành người mắc bệnh phong, đó là chạm vào người mắc bệnh vì cả hai là người Do Thái: “Đức Giêsu đến nhà ông Phêrô, thấy bà mẹ vợ ông đang nằm liệt và lên cơn sốt. Người đụng vào tay bà, cơn sốt dứt ngay và bà trỗi dậy phục vụ Người” (Mt 8:14-15). Điều này khác với việc chữa lành người đầy tớ của viên đại đội trưởng [chỉ phán một lời mà không đụng vào] vì là người dân ngoại. Qua câu chuyện chữa lành mẹ vợ của Phêrô “ở nhà,” Thánh Máttthêu muốn nâng cao quyền năng của Chúa Giêsu như là Đức Chúa. Nói cách khác, Chúa Giêsu không chỉ có quyền năng khi ở trong Đền Thờ, nhưng cả ở nhà. Quyền năng của Chúa Giêsu được thể hiện trong câu chuyện này qua hai hành động: (1) nhìn thấy – hành động này cho thấy Chúa Giêsu không cần người khác nói cho biết là mẹ vợ của Phêrô bị bệnh. Vừa vào nhà là Ngài đã thấy điều đó. (2) chạm vào tay bà – cái chạm nhẹ có sức chữa lành là đủ để cho cơn sốt biến mất. Sức khoẻ của bà trở lại như thường và bà trở lại công việc phục vụ Đức Kitô [chi tiết này khác với Tin Mừng Thánh Máccô là phục vụ “họ”]. Câu chuyện này mời gọi chúng ta sống thái độ phục vụ chân thành. Trong khi phục vụ, chúng ta phải nhớ rằng mình phục vụ vì Chúa Giêsu chứ không phải vì bất kỳ một lý do nào khác.
Câu chuyện về những chữa lành vào chiều tối được xem như là bản tóm tắt của sứ vụ Chúa Giêsu được sai đến, đó là để lời Kinh Thánh được ứng nghiệm: “Chiều đến, người ta đem nhiều kẻ bị quỷ ám tới gặp Đức Giêsu. Người nói một lời là trừ được các thần dữ và Người chữa lành mọi kẻ ốm đau, để ứng nghiệm lời ngôn sứ Isaia đã nói: Người đã mang lấy các tật nguyền của ta và gánh lấy các bệnh hoạn của ta” (Mt 8:16-17). Chúa Giêsu trừ quỷ là câu trả lời cho những yếu đuối của con người, còn chữa lành mọi kẻ đau ốm là câu trả lời cho những bệnh tật mà con người phải chịu. Đoạn trích trên được lấy trực tiếp từ sách Ngôn Sứ Isaia (53:4), đó là Bài Ca Thứ Tư của Người Tôi Tớ Đau Khổ. Đây là bài ca quan trọng để hiểu cái chết của Chúa Giêsu trong Tin Mừng Thánh Mátthêu. Trong bài ca Isaia, người Tôi Trung “mang lấy” bệnh tật trên mình, trong khi đó Tin Mừng Chúa Giêsu “lấy đi” [chữa lành] bệnh tật. Điều Thánh Matthêu muốn nhấn mạnh ở đây là sứ vụ chữa lành của Chúa Giêsu được xác nhận bởi lời các ngôn sứ. Như thế, Ngài đến để kiện toàn, chứ không phải để huỷ bỏ Lề Luật và các Ngôn Sứ. Là những người môn đệ Chúa Giêsu, chúng ta được mời gọi tiếp tục sứ mệnh chữa lành của Ngài. Mong sao khi gặp mình, anh chị em chúng ta được chữa lành chứ không mang thêm vết thương trong lòng vì những lời nói, hành động không hay không đẹp của chúng ta.
Lm. Antôn Nguyễn Ngọc Dũng, SDB
