(2 V 4:8-11.14-16a; Rm 6:3-4.8-11; Mt 10:37-42)
Ai trong chúng ta cũng có kinh nghiện đi thăm một người thân hay bạn bè, hoặc đi tham dự buổi họp, hoặc đi dự tiệc. Trong những dịp này, việc “tiếp đón” luôn để lại ấn tượng trong chúng ta. Nếu sự tiếp đón nồng hậu, thân thiện, chúng ta có cảm giác hạnh phúc và muốn quay trở lại. Ngược lại, nếu sự đón tiếp lạnh nhạt thì chúng ta không bao giờ muốn quay trở lại đó lần thứ hai. Nhìn từ khía cạnh này, chúng ta thấy chính thái độ tiếp đón anh chị em sẽ mang lại cho chúng ta phần thưởng [lời khen, danh tiếng, v.v.] hoặc sự thiệt thòi. Lời Chúa trong các bài đọc hôm nay giúp chúng ta nhìn lại thái độ sống của mình trong việc tiếp đón anh chị em mình.
Bài đọc 1 thuật lại cho chúng ta câu chuyện đầy cảm động về sự quảng đại của người phụ nữ giàu sang đón tiếp Êlisa. Điều “bất hạnh” duy nhất trong đời bà là “bà ấy không có con trai, mà chồng thì đã già” (2 V 4:14). Bà và chồng đón tiếp Êlisa với danh nghĩa là “người của Thiên Chúa, là một vị Thánh” (2 V 4:9). Vì biết Êlisa là người của Thiên Chúa, nên bà và chồng đã có thái độ đón tiếp cách tương xứng: “Mình phải làm cho ông một căn phòng nhỏ trên sân thượng, rồi kê ở đó một cái giường, đặt bàn ghế và để một cái đèn cho ông dùng. Như thế, khi nào đến nhà mình, ông sẽ lên ở đó” (2 V 4:10). Sự hiếu khách của bà và chồng đã nhận được phần thưởng từ người của Thiên Chúa: “Ông Êlisa nói: ‘Vào thời kỳ này, vào độ này sang năm, bà sẽ có cháu trai bồng’” (2 V 4:16a). Chúng ta thấy, sự quảng đại của bà và chồng đã được đền đáp với một phần thưởng vượt quá những gì mà họ cho đi. Chi tiết này giúp chúng ta nhận ra rằng: Khi chúng ta quảng đại trao ban cho những người “thuộc về Thiên Chúa,” thì chúng ta sẽ nhận lại được nhiều hơn những gì chúng ta trao ban.
Thánh Phaolô trong bài đọc 2 mời gọi các tín hữu Rôma nhớ lại rằng họ thuộc về Đức Giêsu Kitô: “Vì được dìm vào trong cái chết của Người, chúng ta đã cùng được mai táng với Người. Bởi thế, cũng như Người đã được sống lại từ cõi chết nhờ quyền năng vinh hiển của Chúa Cha, thì chúng ta cũng được sống một đời sống mới” (Rm 6:4). Những lời này cho thấy chúng ta sẽ nhận được phần thưởng tương xứng khi chúng ta mai táng chính mình trong sự chết của Chúa Giêsu. Nói cách khác, để nhận được phần thưởng là sự sống [sống cho Thiên Chúa], chúng ta phải chết đi cho tội lỗi như Chúa Giêsu đã chết cho chúng ta: “Thật vậy, chúng ta biết rằng: một khi Đức Kitô đã sống lại từ cõi chết, thì không bao giờ Người chết nữa, cái chết chẳng còn quyền chi đối với Người. Người đã chết, là chết đối với tội lỗi, và một lần là đủ. Nay Người sống, là sống cho Thiên Chúa. Anh em cũng vậy, hãy coi mình như đã chết đối với tội lỗi, nhưng nay lại sống cho Thiên Chúa, trong Đức Kitô Giêsu” (Rm 6:9-11). Khi chúng ta được rửa tội, Chúng ta đã chết đối với tội lỗi và sống cho Chúa. Nhưng với bản tính con người mỏng dòn yếu đuối, chúng ta thường để cho tội lỗi thống trị và kiểm soát. Hệ quả là chúng ta không còn sống cho Thiên Chúa, nhưng sống cho xác thịt và những danh vọng ở đời. Chúng ta dần chạy theo tìm kiếm những phần thưởng chóng qua của thế gian và quên rằng mình phải đi tìm phần thưởng vĩnh cửu trên thiên đàng. Chúng ta cần phải nhớ rằng: Mọi phần thưởng mà thế gian mang lại sẽ kết thúc với cái chết, chỉ có phần thưởng đến từ Thiên Chúa mới đi cùng chúng ta vào cõi vĩnh hằng mà thôi.
Tuần trước, chúng ta đã nghe Chúa Giêsu khuyến các các môn đệ về nỗi lo sợ của mình trong đời sống làm chứng cho Ngài. Trong bài Tin Mừng hôm nay, Ngài nói cho các môn đệ cách cụ thể hơn những điều kiện và những phần thưởng dành cho những người đi theo Ngài. Những điều kiện để theo Chúa Giêsu là gì? Chúng ta tìm thấy trong trình thuật Tin Mừng hôm nay như sau: “Khi ấy, Đức Giêsu nói với các môn đệ rằng: ‘Ai yêu cha yêu mẹ hơn Thầy, thì không xứng đáng với Thầy. Ai yêu con trai con gái hơn Thầy, thì không xứng đáng với Thầy. Ai không vác thập giá mình mà theo Thầy, thì không xứng đáng với Thầy. Ai tìm giữ mạng sống mình, thì sẽ mất; còn ai liều mất mạng sống mình vì Thầy, thì sẽ tìm thấy được’” (Mt 10:37-39). Trong những lời trên, Chúa Giêsu mời gọi các môn đệ sống triệt để ơn gọi làm môn đệ. Theo các học giả Kinh Thánh, những lời trên cũng ám chỉ đến sự thanh khiết vì Nước Trời, một đòi hỏi cho việc sống triệt để ơn gọi của người môn đệ Chúa Giêsu. Một cách cụ thể, Chúa Giêsu muốn người môn đệ đặt tương quan của mình với Ngài lên trên tương quan ruột thịt [với cha mẹ], lên trên tương quan vợ chồng [với con trai con gái], và lên trên tương quan với chính mình [thập giá và mạng sống]. Trong cuộc sống, nhiều lần chúng ta đặt tương quan với những người thân lên trên tương quan với Thiên Chúa. Chúng ta sợ làm mất lòng con người hơn là mất lòng Thiên Chúa. Chi tiết này mời gọi chúng ta sống triệt để với ơn gọi và mối tương quan của mình với Chúa. Chỉ những ai có mối tương quan thân thiện với Thiên Chúa, thì mới biết cách cư xử yêu thương với anh chị em mình.
Chúa Giêsu bắt đầu nói về những phần thưởng của người môn đệ với câu khẳng định sau: “Ai đón tiếp anh em là đón tiếp Thầy, và ai đón tiếp Thầy là đón tiếp Đấng đã sai Thầy” (Mt 10:40). Chúng ta thấy một “tính bắc cầu” trong lời khẳng định của Chúa Giêsu. Câu này rất quan trọng bởi vì nó giải thích bản chất của ơn gọi tông đồ [tông truyền] dựa trên nguyên tắc quản trị mang tính pháp lý của người sứ giả trong tư tưởng của người Do Thái: “Sứ giả của một người chính là người đó.” Những lời này đào sâu nền tảng tôn giáo của việc tông đồ qua việc tìm thấy nguồn gốc của việc tông đồ tuyệt đối đến từ chính Thiên Chúa trong một tiến trình “truyền giao” được Chúa Giêsu, Đấng là tông đồ của Chúa Cha, làm trung gian. Phẩm giá của các thứa tác viên Kitô giáo thuộc vào việc truyền giao này. Nhưng họ phải ý thức rằng, phẩm giá này không phải là kết quả của chính họ, nhưng là một món quà nhưng không của Thiên Chúa. Nói cách cụ thể, sứ vụ chúng ta đang thực hành không phải là của riêng mình. Chúng ta chỉ là những người cộng tác trong sứ vụ mà Chúa Giêsu đã làm trung gian truyền giao cho chúng ta. Vì vậy, chúng ta phải sống khiêm nhường để chu toàn sứ vụ được giao qua đời sống chứng tá mỗi ngày của mình.
Những người cộng tác trong sứ vụ của Chúa Giêsu sẽ nhận được phần thưởng tương xứng. Phần thưởng luôn tương xứng với đối tượng được tiếp đón và được trao ban. Có hai đối tượng được tiếp đón là ngôn sứ và người công chính: “Ai đón tiếp một ngôn sứ, vì người ấy là ngôn sứ, thì sẽ được lãnh phần thưởng dành cho bậc ngôn sứ; ai đón tiếp một người công chính, vì người ấy là người công chính, thì sẽ được lãnh phần thưởng dành cho bậc công chính” (Mt 10:41). Những lời này cho thấy cộng đoàn của Thánh Mátthêu hình như có các ngôn sứ (x. Mt 7:15-16; 23:34). Còn về người công chính, các học giả Kinh Thánh đã đưa ra những danh mục sau: những người công chính là những người Kitô hữu trung thành, là những thầy dạy, là những người đã chịu đau khổ bởi bách hại và vẫn ở lại trong cộng đoàn như là một chứng nhân đáng kính trọng. Mỗi hành động đón tiếp anh chị em mình nhân danh Chúa Giêsu, dù họ có như thế nào, sẽ được ân thưởng.
Trình thuật Tin Mừng kết với khẳng định về phần thưởng dành cho nhữnng ai dù chỉ làm một cử chỉ bác ái nhỏ: “Và ai cho một trong những kẻ bé nhỏ này uống, dù chỉ một chén nước lã thôi, vì kẻ ấy là môn đệ của Thầy, thì Thầy bảo thật anh em, người đó sẽ không mất phần thưởng đâu” (Mt 10:42). Những kẻ bé mọn ám chỉ đến các tông đồ hoặc môn đệ, nhưng cũng có thể ám chỉ đến những người không có học thức trong cộng đoàn (x. Mt 18:6,10,14). Những lời trên của Chúa Giêsu mang tính hình tượng. Nó nói đến một việc làm nhỏ chúng ta làm cho anh chị em mình đã được phần phưởng, huống chi là những công việc lớn. Cụ thể là, nếu Thiên Chúa đã ban thưởng cho người cho anh em mình một ly nước lã, thì Thiên Chúa sẽ ban thưởng cho người bắt hệ thống nước cho toàn thành phố nhiều như thế nào? Mỗi ngày, hãy làm một việc bác ái nhỏ cho những người chúng ta gặp gỡ!
Lm. Antôn Nguyễn Ngọc Dũng, SDB
