(Gr 2:1-3.7-8.12-13; Mt 13:10-17)
Bài đọc 1 thuật lại sấm ngôn của Đức Chúa qua miệng ngôn sứ Giêrêmia về sự bất trung của Israel. Thời gian đầu khi mới được Đức Chúa chọn làm dân riêng, Israel tỏ lòng trung nghĩa: “Ta nhớ lại lòng trung nghĩa của ngươi lúc ngươi còn trẻ, tình yêu của ngươi khi ngươi mới thành hôn, lúc ngươi theo Ta trong sa mạc, trên vùng đất chẳng ai gieo trồng (Gr 2:2). Với lòng trung nghĩa, Đức Chúa đã đưa Israel vào trong vùng đất màu mỡ mà Ngài đã hứa cho tổ phụ của họ. Nhưng khi đã chiếm được đất hứa, Israel nhanh chóng quên Đức Chúa để chạy theo những ngẫu tượng: Ta đã đưa các ngươi vào miền đất xanh tươi để các ngươi được ăn hoa trái thổ sản của nó. Nhưng một khi vào rồi, các ngươi đã làm nhơ nhớp đất của Ta, và biến gia sản của Ta thành đồ ghê tởm. Hàng tư tế cũng chẳng thèm hỏi: ‘Đức Chúa ở đâu?’ Các chuyên viên Lề Luật chẳng biết đến Ta, các mục tử thì chống lại Ta, còn ngôn sứ lại nhờ Baan mà tuyên sấm, chúng đi theo những thần vô tích sự” (Gr 2:7-8). Hình ảnh bất trung của Israel phần nào phản ánh mối tương quan của chúng ta với Đức Chúa. Nhiều lần, chúng ta rất gắn bó với Đức Chúa khi nhận ra những ân huệ Ngài đã ban cho chúng ta hoặc khi cảm nghiệm được Ngài ở thật gần. Nhưng rồi, với thời gian trôi, những quyến rũ của trần thế về danh vọng và của cải vật chất làm chúng ta xa rời Đức Chúa. Nhưng Đức Chúa luôn trung thành với giao ước của Ngài. Bài đọc 1 mời gọi chúng ta canh tân lại tình yêu của mình dành cho Đức Chúa, Đấng luôn yêu thương dù chúng ta nhiều lần bỏ Ngài.
Bài Tin Mừng hôm nay thuật lại cho chúng ta cuộc đối thoại giữa Chúa Giêsu và các môn đệ sau khi Chúa Giêsu kể cho đám đông nghe dụ ngôn người gieo giống. Cuộc đối thoại xoay quanh lý do tại sao Chúa Giêsu lại dùng dụ ngôn mà nói với dân chúng. Thật vậy, sau khi nghe Chúa Giêsu kể về dụ ngôn, các môn đệ thắc mắc về lý do tại sao Chúa Giêsu dùng dụ ngôn để nói với thính giả của mình: “Sao Thầy lại dùng dụ ngôn mà nói với họ?” (Mt 13:10). Nếu đặt câu hỏi này trong bối cảnh của câu chuyện (câu 1 và 2), câu hỏi này chỉ ra rằng đám đông vẫn đang còn hiện diện với các môn đệ khi họ hỏi Chúa Giêsu. Như thế, đám đông cũng nghe thấy câu trả lời của Chúa Giêsu. Trong câu trả lời, Chúa Giêsu chỉ ra mục đích của các dụ ngôn Ngài dùng trong giảng dạy là để cho thính giả hiểu biết các mầu nhiệm Nước Trời: “Bởi vì anh em thì được ơn hiểu biết các mầu nhiệm Nước Trời, còn họ thì không. Ai đã có thì được cho thêm, và sẽ có dư thừa; còn ai không có, thì ngay cái đang có, cũng sẽ bị lấy đi. Bởi thế, nếu Thầy dùng dụ ngôn mà nói với họ, là vì họ nhìn mà không nhìn, nghe mà không nghe, không hiểu” (Mt 13:11-13). Trong những lời của Chúa Giêsu, điểm đáng lưu ý là việc Chúa Giêsu nói ai có thì được cho thêm. Theo ngôn ngữ học, thì được sử dụng ở đây là thì bị động [được cho]. Điều này mang tính thần học, tức là Thiên Chúa sẽ ban. Sự thật cay đắng ở đây không phải mang nghĩa kinh tế, nhưng mang nghĩa thiêng liêng hoặc kiến thức: Nếu chúng ta mở rộng cõi lòng với trọn niềm tin và hy vọng vào mạc khải của Thiên Chúa về kế hoạch cứu độ của Ngài, thì chúng ta sẽ thăng tiến rất nhanh trong sự hiểu biết. Nếu chúng ta khép kín chính mình, chúng ta sẽ đánh mất điều được trao ban. Chúng ta đang mở lòng hay đóng con tim với mạc khải của Thiên Chúa?
Khi nói về sự hiểu biết về mầu nhiệm nước trời, khác với các thính giả của Chúa Giêsu, các môn đệ là những người có phúc: “Còn anh em, mắt anh em thật có phúc vì được thấy, tai anh em thật có phúc, vì được nghe. Quả thế, Thầy bảo thật anh em, nhiều ngôn sứ và nhiều người công chính đã mong mỏi thấy điều anh em đang thấy, mà không được thấy, nghe điều anh em đang nghe, mà không được nghe” (Mt 13:16-17). Những lời này chỉ ra cho chúng ta thấy các môn đệ chính là những chứng nhân trực tiếp [mắt thấy tai nghe] những lời Chúa Giêsu nói và những việc Ngài làm. Đây chính là đặc ân của các môn đệ. Chúng ta cũng là những chứng nhân của Chúa Giêsu. Mặc dù chúng ta không nhìn thấy và nghe Ngài cách thể lý như các môn đệ đầu tiên, chúng ta vẫn nhìn thấy và nghe Ngài cách thiêng liêng qua con tim tràn đầy tình yêu. Điều này giúp chúng ta thấy mình được chúc phúc mỗi khi lắng nghe lời Chúa được công bố hay đến với Ngài trong giây phút cầu nguyện.
Lm. Antôn Nguyễn Ngọc Dũng, SDB
