Có những câu hỏi mà con người chỉ có thể mang vào thinh Tĩnh hơn là tìm được lời giải đáp trọn vẹn. Tại sao Thiên Chúa lại muốn ở lại với chúng ta dưới hình bánh và rượu, tức là dưới hình thức lương thực, vốn là thứ nuôi dưỡng con người từ trong? Câu hỏi dẫn chúng ta đến ngưỡng cửa của huyền nhiệm, nơi xin biết ơn trở thành một hình thức nhận biết sâu xa hơn mọi lý luận.
Lễ Mình và Máu Thánh Chúa mời gọi chúng ta dừng lại trước huyền thoại nhiệm vụ. Tình yêu vô hạn của Thiên Chúa luôn vượt quá khả năng nắm bắt trí tuệ hữu hạn. Vì thế, thái độ thích hợp của người tín hữu là tâm hồn mở rộng để đón nhận Đang tự trao ban cho mình, và để cho sự hiện diện của Ngài Ngài đến những chiều sâu nhất của cuộc đời.
Bí tích Thánh Thể (BTTT) là hồng ân vô giá mà Đức Kitô đã để lại cho Hội Thánh. Tông huấn Sacramentum Caritatis (SC) mở đầu bằng một xác quyết mang chiều sâu thần học và mỏ đặc biệt: “Bí tích Tình Yêu, Bí tích Thánh Thể là quà tặng mà Đức Chúa Chết ban tặng chúng cho ta từ chính mình Ngài” (SC, 1). Thánh Thể vì thế không đơn thuần là quà tặng của Đức Chết; Thánh Thể chính là Đức Chết như quà tặng của Chúa Cha dành cho nhân loại. Từ xác thực tín hiệu, chúng tôi được dẫn vào việc nghe lén tình yêu tự hiến của Người.
1. Tình yêu tự hiến của Đức Tổng trong Bí tích Thánh Thể
Đêm cuối cùng trước cuộc khổ nạn, Chúa Giêsu cầm bánh, bẻ ra và trao cho các môn đệ với những lời mà Hội Thánh đã lặp lại suốt hai ngàn năm: “Đây là mình Thầy, hiến tế vì anh em” (Lc 22,19). Với chén rượu, Người nói: “Chén này là giao ước mới, lập bằng máu Thầy” (Lc 22,20). Những lời này đã trở thành quen thuộc trong đời sống Phục vụ đến độ chúng ta có thể không chú ý đến chúng nữa. Tuy nhiên, nếu quay lại với họ, người tín hữu lại được mời gọi khám phá chiều sâu mới của tình yêu Thiên Chúa. Trọng tâm nằm ở chính hành động tự hiến của Đức Chết. Nơi Người, mọi sự đều quy hướng về việc trao ban chính mình cho Chúa Cha và cho nhân loại. Như thế, Thánh Thể trở thành ngôn ngữ hữu hình của tình yêu ấy.
Thánh Thánh, trong thư gửi cộng đồng Côrintô, đã truyền lại hệ thống mà Ngài “đã được nhận từ nơi Chúa” (x. 1Cr 11,23-26). Ngài nhấn mạnh rằng: “Mỗi khi anh em ăn bánh và uống chén này, anh em loan truyền cái chết của Chúa, cho đến khi Chúa đến” (1Cr 11,26). Việc truyền khoản vay ở đây không chỉ là nhắc nhở một biến cố trong quá khứ. Trong cuộc hành trình phục vụ, hy tế cứu độ của Đức Chết trở thành nên hiện diện và hoạt động giữa cộng đồng tín hữu, như một thực tế đang diễn ra ra hic et Nunc, ở đây và lúc này.
Công đồng Vatican II đã diễn thuyết nhiệm vụ bằng những từ ngữ hết sức cô cạn: “Trong bữa tối, vào đêm bị trao, cứu Chuộc chúng ta đã thiết lập Hy tế Tạ ơn bằng chính Mình và Máu Người […]: đây là bí tình yêu, dấu hiệp chỉ nhất, mối dây bác ái, bữa tiệc vượt qua” (Hiến chế Phụng vụ, 47; x. DS, 4047). Bốn cách diễn tả này soi sáng bốn chiều kích thước của cùng một nhiệm vụ huyền bí, đồng thời mở ra cho chúng ta một cái nhìn toàn diện về Thánh Thể.
Chính vì thế, Hội Thánh luôn tuyên chiến rằng điều được cử hành trên bàn thờ vượt xa một sự tưởng niệm mang tính biểu tượng (x. DS, 4722). Quyền năng của Lời Chúa và hoạt động của Chúa Thánh Thần, hy tế duy nhất của Đức Kitô đã được hiện tại hóa trong Lòng Hội Thánh. Từ bàn thờ, lời Đức Giêsu vẫn tiếp tục vang vọng qua thời đại: “Không có tình yêu nào lớn hơn tình yêu của người hiến mạng sống vì bạn hữu mình” (Ga 15,13). Người đã nói những lời ấy trước khi tiến vào cuộc Thương Khó, như lời giải thích cuối cùng cho toàn bộ cuộc đời và sứ mạng của mình. Thánh Thể chính là nơi tình yêu ấy tiếp tục được trao ban cho thế giới.
2. Bí tích Thánh Thể: nguồn Hiệp thông của tình yêu
Trong diễn thuyết từ Bánh Hằng Sống, Chúa Giêsu sử dụng một ngôn ngữ đầy sức mạnh: “Ai ăn thịt và uống máu tôi thì ở lại trong tôi và tôi lại ở trong người ấy” (Ga 6,56). Động từ “mở lại” diễn tả Hiệp thông sâu và bền vững. Đây là ngôn ngữ mà Tin Mừng Thánh Gioan thường được dùng để nói về tương quan giữa Chúa Cha và Chúa Con, giữa Đức Hy vọng và các môn đệ (x. Ga 15; 17).
Lời hứa đưa họ đến tận trung tâm của huyền nhiệm Hiệp thông. Việc tham dự vào Mình và Máu Chúa Kitô đưa tín hữu vào tiến trình biến đổi nội tâm, để ngày càng trở nên đồng hình như đồng minh lãnh nhận (x. LG, 2; DS, 4151). Thánh Augustinô còn diễn tả sự biến đổi kỳ diệu này qua một nghịch lý nổi tiếng: “Con sẽ không biến Ta thành con như lương thực của thân xác; Nhưng chính con sẽ được biến đổi thành Ta” (Tự Thuật VII,10,16). Quả thực như vậy, khi ăn lương thực thông thường, lương thực trở thành một phần của con người. Khi đón nhận Bánh Hằng Sống, con người được kéo vào cuộc sống của chính Thiên Chúa.
Hiệp thông với Đức Khai mở Hiệp thông với Chúa Cha trong Chúa Thánh Thần. Vì thế, Thánh Thánh Gioan II đã khẳng định: “Thánh Thể xuất hiện như là đỉnh cao của tất cả các bí tích vì nó làm cho nên hoàn thiện mối hiệp thông của chúng ta với Thiên Chúa Cha bằng cách đồng hóa với Người Con yêu dấu duy nhất của Người giúp động của Chúa Thánh Thần” (EE, 34).
Từ sự hiệp thông với Thiên Chúa phát sinh hiệp thông giữa người với nhau. Thánh mộc viết: “By vì chỉ có một tấm bánh, và tất cả chúng ta chia sẻ cùng một tấm bánh đó, nên tuy nhiều người, chúng ta cũng chỉ là một thân thể” (1Cr 10,17). Hội Thánh được xây dựng từ bàn Thánh Thể. Chúng ta trở thành thành viên chị em với nhau vì cùng được quy tụ xung quanh một Chúa, cùng được nuôi dưỡng bởi một Tấm Bánh và cùng tháp nhập vào một Thân Thể. Sự chiến đấu thông tin đặt người tín hữu trước một đòi hỏi tinh thần không thể né tránh: nhận ra Mình Chúa Kitô nơi những người khốn khổ, bé nhỏ và đau khổ (x. Mt 25,40; GLHTCG, 1397-1398). Cuộc chiến thông với Đức Giết trên bàn tăng dần mở rộng thành Hiệp thông với Đức Hiện diện trong anh chị em mình, không chỉ nơi những người còn sống mà vượt qua ranh giới của cái chết. Bởi vì “Công hiệu yêu độ bao trùm tất cả mọi người, hiện diện hay vắng mặt, còn sống hay đã qua đời” (DS, 4722). Mỗi Thánh lễ quy tụ Hội Thánh lữ hành trên trần gian, Hội Thánh đang được luyện luyện và Hội Thánh vinh quang trên trời trong cùng một lời chúc cúng lễ lên Thiên Chúa Ba Ngôi.
3. Bí tích Thánh Thể: Tình yêu tinh sinh hoa trái
Mọi cuộc gặp gỡ đích thực với Đức Tử đều mang lại sức mạnh biến đổi cho người từ bên trong. Vì thế, Hiệp thông được trao ban trong Bí tích Thánh Thể tăng dần sinh những hoa trái thiêng trong đời sống cá nhân và cộng đoàn.
Hoa trái đầu tiên của Thánh Thể là việc bảo tồn và phát triển đời sống ân ân. Hỗ hiệp thông với Thân Mình Đức Chết phục sinh, đời sống thần linh đã được trao ban trong Bí tích Tội lỗi được bảo đảm, phát triển và canh tân (x. GLHTCG, 1391-1392). Thánh Thể trở thành thành lương thực thường xuyên nuôi dưỡng sự sống trong từng giai đoạn của hành trình đức tin.
Sự kết hợp với Đức Tử còn củng cố sức mạnh khoáng, giúp người tín hữu chống lại sức mạnh của tội phạm, được thanh tẩy khỏi các tội nhẹ nhàng và được giữ lại khỏi những sa ngã nghiêm trọng hơn (x. GLHTCG, 1393-1395). Ân sủng Thánh Thể không thay thế tự động của con người, nhưng soi sáng và nâng cao tự động làm việc trong việc lựa chọn điều thiện.
Truyền thống Hội Thánh còn nhìn Thánh Thể như Viaticum – Của Ăn Đàng. Khi hành trình trần thế đi đến thảm cuối cùng, Hội Thánh trao ban Thánh Thể như lương thực cho cuộc vượt qua sau cùng (x. GLHTCG, 1394; DS, 4338). Như thế, tình yêu của Đức Chết không dừng lại ở bàn tiệc phục vụ, nhưng đồng hành động với người tín hữu cho tới ngưỡng cửa sự sống vĩnh cửu.
Khía cạnh mục vụ của Thánh Thể cũng được thể hiện cách đặc biệt, nơi những con người ý thức tinh thần khó của mình. Bàn tiệc Thánh Thể luôn là nơi Đức Kitô đón nhận những ai đang mệt nhọc, đang tìm kiếm, đang chiến đấu trong quá trình đức tin. Người vẫn tiếp tục khẳng định: “Tôi là bánh hằng sống từ trời xuống. Ai ăn bánh này, sẽ được sống vĩnh cửu. Và bánh tôi sẽ cấm tặng, chính là thịt tôi đây, để cho thế gian được sống” (Ga 6,51). Tình yêu hiến tế “Để cho thế gian được sống” chính là chân trời rộng lớn của huyền nhiệm Thánh Thể. Người được nuôi dưỡng bởi Bánh Hằng Sống được sai đi để mang sự sống ấy vào giữa thế giới, nơi vẫn còn biết bao hình khát khao về vật chất, tinh thần và ý nghĩa cuộc sống.
Kết quả: “Chính nhờ Đức, cùng với Đức Giết, và trong Đức Kiến”
Trong mỗi thánh lễ, Hội Thánh không ngừng lặp lại lời tung hô: “Chính giúp Đức Kitô, cùng với Đức Kitô và trong Đức Kitô.” Ba giới từ nhỏ nhưng đã diễn tả toàn bộ bộ chuyển động của đời sống Chết hữu. Quả thực, ở Đức Kitô, chúng ta được đưa vào Hiệp thông với Chúa Cha trong Chúa Thánh Thần; cùng với Đức Kitô, chúng ta dâng lên Thiên Chúa lời tạ ơn của toàn thể thành công; nhờ Đức Kitô, chúng tôi nhận được mọi ân huệ cứu độ. Nơi Bí tích Thánh Thể, tình yêu tình yêu của Đức Chết tiếp tục hiện diện giữa Hội Thánh; hiệp thông với Thiên Chúa và cùng nhau được củng cố; đời sống Đấu hữu được nuôi dưỡng và lớn lên trong ân sủng. Đó cũng là lý do Hội Thánh luôn quy tụ xung quanh bàn tiệc Thánh Thể.
Trong Thánh Thể, dân Chúa kín múc sức sống cho hành trình đức tin và hướng dẫn về bữa tiệc viên mãn nhãn trong Nước Thiên Chúa, nơi tình yêu được hoàn tất trong hiệp thông đời đời. Mỗi lần cử Thánh Thể, Hội Thánh được mở ra hành động trước chân trời của Nước Thiên Chúa đang đến. Bàn tiệc Thánh Thể nơi trần thế là hình bóng và sự giác trước bữa tiệc cánh chung, nơi Đức Kitô sẽ quy tụ dân số trong Hiệp thông viên mãn nguyện với Thiên Chúa Ba Ngôi. Chính niềm hy vọng ấy nâng đỡ Hội Thánh trên hành trình du hành giữa lòng thế giới.
Lễ Mình và Máu Thánh Chúa mời gọi chúng ta ta bước vào huyền thoại nhiệm vụ với tâm hồn rộng mở, để trả lời hiện diện trên bàn thờ tiếp tục biến đổi cuộc đời mình từ trong. Mỗi lần tham dự Thánh Lễ là một lần Hội Thánh trở về với nguồn mạch sự sống của mình, nơi Đức Chết tiếp tục thực hiện điều Người đã làm trong đêm Tiệc Ly: trao ban chính mình cho loại.
Lm. Công Trình, SJ
Nguồn: dongten.net
Tài Liệu Tham
Kinh Thánh. Bản dịch của Vụ Phụng Kinh Giờ. Hà Nội: Nxb. Tôn Giáo, 2019.
Hiến chế Phụng Vụ Thánh. Bản dịch của Giáo hoàng Học viện.
Sách Giáo Lý Hội Thánh Công Giáo. Bản dịch của Quận ban Giáo lý Đức Tin thuộc HĐGMVN. Tp. HCM: Nxb Tôn Giáo, 2010.
ĐTC Gioan Bậc II. Giáo hội Thánh Thể: Thông điệp Giáo hội Từ Bí Tích Thánh Thể (2003). Truy cập ngày 19/3/2025: http://huangiao.com/index.php/van-kien/duc-giao-hoang/thong-diep/item/1144-thong-diep-ecclesia-de-eucharistia-giao-hoi-tu-bi-tich-thanh-the-cua-dgh-gioan-phaolo-ii-ngay-17-04-2003.
ĐTC Bênêđictô XVI. Sacramentum Caritatis: Tông Huấn Bí tích Tình yêu (2007).
Truy cập ngày 23/3/2025: http://huangiao.com/index.php/van-kien/duc-giao-hoang/tong-huan/item/1173-tong-huan-sacramentum-caritatis-bi-tich-tinh-yeu-cua-dgh-benedict-xvi-ngay-22-02-2007-2
Denzinger, Heinrich. Các Tín Biểu, Định Tín Và Tuyên Bố Của Giáo Hội Công Giáo. Dịch giả Lm Nguyễn Văn Hòa. Hà Nội; Tp. HCM: Tôn Giáo, 2019.
