Mỗi ngày mở mắt ra, vòng xoáy mưu sinh lại cuốn ta đi. Những cuộc hẹn phải giữ đúng giờ, những chỉ tiêu cần hoàn thành, các khoản chi tiêu phải lo liệu cùng bao trách nhiệm chẳng thể gác lại. Ta mải miết dốc sức cho công việc, đôi khi chỉ vì một nỗi sợ âm thầm: nếu dừng lại dù chỉ một nhịp, mình sẽ bị bỏ lại phía sau.
Cứ thế, ngày này qua ngày khác, ta mải miết chạy theo những điều cần có, những việc phải làm, mà ít khi dừng lại để tự hỏi: giữa tất cả những bận rộn ấy, điều gì thực sự đáng để ta dành cả cuộc đời?
Tháng Mười Một trở về, đưa ta đến những nghĩa trang trầm lắng, nơi những nấm mộ nhắc ta nhớ đến một thực tại không ai có thể trì hoãn: cái chết.
Đứng trước tấm bia khắc tên người thân, ta chợt nhớ đến những người từng cùng mình đi qua bao vui buồn, từng hiện diện trong những điều bình dị nhất của cuộc sống, nay chỉ còn có thể gặp lại trong ký ức và lời cầu nguyện. Trước ranh giới sinh tử, những danh vọng từng dốc sức theo đuổi, những tài sản từng chắt chiu hay những tranh chấp đúng sai từng khiến ta mất ngủ bỗng trở nên nhỏ bé.
Cát bụi rồi sẽ trở về với cát bụi.
Cái chết khiến ta nhìn lại cách mình đang sống. Ta đang dành phần lớn thời gian cho điều gì? Những gì ta mải miết theo đuổi có thực sự xứng đáng với một đời người hữu hạn?
Ta dễ dằn vặt vì những dở dang trong sự nghiệp, nhưng lại ít khi giật mình vì những dở dang trong tình thương.
Ta có thể dành cả chục năm tích góp của cải, nhưng lại chần chừ trước một lời xin lỗi, một cuộc gọi hỏi thăm hay một lần ngồi lại lắng nghe người thân. Có những lần ta định trở về thăm nhà, định nghe người thân kể một câu chuyện đã nghe nhiều lần, nhưng rồi lại tự nhủ rằng mình còn bận. Đến khi một người ra đi, điều khiến ta day dứt đôi khi không phải những gì chưa kịp đạt được, mà là những yêu thương chưa kịp trao đi.
Ta không biết ngày mai sẽ mang đến điều gì, nhưng đôi khi vẫn sống như thể mọi cuộc gặp gỡ đều có thể chờ thêm. Những lần trì hoãn tưởng như vô hại có thể khiến khoảng cách giữa những người thân yêu ngày một lớn, cho đến khi ta muốn bù đắp thì đã không còn cơ hội.
Nhận ra thân phận cát bụi không có nghĩa là xem nhẹ công việc hay buông bỏ trách nhiệm. Mưu sinh, lao động, xây dựng tương lai và chăm lo cho gia đình đều là những điều cần thiết. Vấn đề không nằm ở chỗ ta bận rộn đến đâu, mà ở chỗ sự bận rộn ấy đang dẫn ta đến đâu. Khi thành công trở thành thước đo duy nhất để đánh giá bản thân, khi hơn thua lấy mất bình an, hay khi công việc khiến ta không còn thời gian cho những người mình yêu thương, có lẽ đã đến lúc ta cần nhìn lại những ưu tiên của mình.
Sống giữa những vội vã trần gian là học cách nhận ra điều gì cần làm, điều gì có thể buông xuống và điều gì cần được gìn giữ khi ta vẫn còn thời gian.
Với người Kitô hữu, tháng Mười Một không chỉ là thời gian tưởng nhớ những người đã khuất và cầu nguyện cho các linh hồn, mà còn là dịp nhìn lại đời mình dưới ánh sáng của Đức Kitô Phục Sinh. Đức tin không làm những nhọc nhằn thường ngày biến mất, nhưng giúp ta nhìn những nhọc nhằn ấy trong một chân trời rộng hơn. Công việc vẫn cần được chu toàn, thành quả vẫn đáng trân trọng, song không gì trong số đó có thể thay thế tình yêu hay quyết định trọn vẹn giá trị của một đời người.
Tin vào sự sống đời đời cũng thay đổi cách ta sống hôm nay. Ta vẫn làm việc, xây dựng tương lai và cố gắng hoàn thành những điều mình đảm nhận, nhưng không cần để thành công định nghĩa con người mình. Ta có thể đau buồn trước mất mát, nhìn nhận những giới hạn của bản thân và tiếp tục bước đi trong niềm hy vọng. Cuộc đời không chỉ có ý nghĩa khi ta đạt được điều mình mong muốn, mà còn trong cách ta đón nhận những gì được trao ban, yêu thương những người bên cạnh và tín thác vào Thiên Chúa.
Điều ấy bắt đầu từ những lựa chọn rất bình thường: khép công việc đúng lúc để trở về với gia đình, đặt điện thoại xuống để lắng nghe một người đang cần mình, hay chủ động làm hòa thay vì chờ người khác mở lời. Đôi khi, điều cần thay đổi không phải là nhịp sống bên ngoài, mà là cách ta dành chỗ cho những người và những điều thực sự quan trọng.
Tháng Mười Một cũng nhắc ta nhớ đến những người đã hoàn thành chặng đường trần thế. Ta không thể giữ họ ở lại hay quay về làm lại những điều còn dang dở. Ta chỉ có thể cầu nguyện, phó thác họ cho lòng thương xót của Thiên Chúa và gìn giữ những gì tốt đẹp họ đã để lại trong đời mình. Nỗi nhớ vì thế cũng nhắc ta trân trọng hơn những người vẫn đang đồng hành với mình hôm nay.
Cát bụi nhắc ta về sự hữu hạn, nhưng đức tin hướng ta đến niềm hy vọng vượt qua nấm mồ. Đức Kitô đã sống lại, mở ra con đường dẫn đến sự sống đời đời. Niềm hy vọng ấy không xóa đi nỗi đau chia ly, nhưng giúp ta tin rằng cái chết không phải là lời cuối cùng. Trong niềm tin đó, ta có thể đón nhận những giới hạn của kiếp người, tiếp tục yêu thương giữa những dở dang và trao phó cho Thiên Chúa những điều mình chưa hiểu hết.
Xin cho ta biết chu toàn trách nhiệm, gìn giữ những tương quan thân thương và đón nhận thân phận cát bụi với lòng cậy trông.
Khi nhìn lại chặng đường đã qua, mong rằng điều còn đọng lại không chỉ là những thành quả ta đạt được, mà còn là tình thương ta đã trao và những người ta đã không bỏ quên giữa bao vất vả, lo toan. Đến ngày trở về với Thiên Chúa, ước gì ta có thể nhìn lại cuộc đời với lòng biết ơn, vì mình đã sống, đã yêu thương và đã tín thác.
Fx. Anh Tuấn, S.J.
