(Is 1:10-17; Mt 10:34 – 11:1)
Trong bài đọc 1 hôm nay, Ngôn sứ Isaia nói cho “những kẻ làm đầu Xơđôm” và “dân Gômôra” về lời sấm của Đức Chúa liên quan đến đời sống thờ phượng của họ, nhất là hy lễ và đời sống cầu nguyện: “Ngần ấy hy lễ của các ngươi, đối với Ta, nào nghĩa lý gì? Lễ toàn thiêu chiên cừu, mỡ bê mập, Ta đã ngấy. Máu bò, máu chiên dê, Ta chẳng thèm! Khi các ngươi đến trình diện Ta, ai khiến các ngươi phải giẫm lên khuôn viên của Ta? Thôi, đừng đem những lễ vật vô ích đến nữa. Ta ghê tởm khói hương; Ta không chịu nổi ngày đầu tháng, ngày sabát, ngày đại hội, không chịu nổi những người cứ phạm tội ác rồi lại cứ lễ lạc linh đình. Ta chán ghét những ngày đầu tháng, những đại lễ của các ngươi. Những thứ đó đã trở thành gánh nặng cho Ta, Ta không chịu nổi nữa. Khi các ngươi dang tay cầu nguyện, Ta bịt mắt không nhìn; các ngươi có đọc kinh cho nhiều, Ta cũng chẳng thèm nghe. Vì tay các ngươi đầy những máu” (Is 1:11-15). Những hy lễ và lời kinh dâng lên Đức Chúa không còn ý nghĩa và bị Đức Chúa chán ghét vì chúng là sản phẩm của bất công, chèn ép những người nghèo khổ. Đức Chúa mời gọi dân từ bỏ lối sống bất công và tập làm điều thiện: “Hãy rửa cho sạch, tẩy cho hết, và vứt bỏ tội ác của các ngươi cho khỏi chướng mắt Ta. Đừng làm điều ác nữa. Hãy tập làm điều thiện, tìm kiếm lẽ công bình, sửa phạt người áp bức, xử công minh cho cô nhi, biện hộ cho quả phụ” (Is 1:16-17). Chi tiết trên mời gọi chúng ta xét duyệt lại đời sống thờ phượng của mình. Nhiều lần chúng ta đến với Chúa với nhiều hy lễ, nhưng lối sống của chúng ta lại không theo đường lối của Ngài. Chúng ta thờ phượng Chúa nhưng trong lòng còn ghen ghét, hiềm khích, tính toán lợi lộc hơn thua. Điều Chúa ưa thích chính là một cuộc sống hoàn toàn tuân theo huấn lệnh của Ngài. Đây chính là ý nghĩa của những điều Chúa Giêsu nói trong bài Tin Mừng hôm nay.
Trong những ngày qua, chúng ta đã nghe Chúa Giêsu dạy các môn đệ về việc rao giảng Tin Mừng. Bài Tin Mừng hôm nay tiếp tục đề tài tuyên xưng Chúa Giêsu trước mặt người khác. Chúa Giêsu nói về “hậu quả” sẽ xảy đến cho người môn đệ khi tuyên xứng đức tin của mình vào Chúa Giêsu. Cấu trúc bài Tin Mừng hôm nay như sau: (1) Chúa Giêsu nói về sứ mệnh của mình (Mt 10:34-36), (2) các hành động của người môn đệ và phần thưởng tương xứng (Mt 10:37-42), (3) thánh sử nói về sứ mệnh của Chúa Giêsu. Khi nhìn cấu trúc này, chúng ta nhận ra cấu trúc “bánh mì kẹp quen thuộc vì nó mở đầu và kết thúc với sứ mệnh của Chúa Giêsu. Tuy nhiên, chúng ta thấy có sự thay đổi trong bản chất của sứ mệnh: từ việc đem gươm giáo và chia rẽ đến dạy dỗ và rao giảng.
Bài Tin Mừng bắt đầu với việc Chúa Giêsu khẳng định cho các môn đệ về sứ mệnh của mình: “Anh em đừng tưởng Thầy đến đem bình an cho trái đất; Thầy đến không phải để đem bình an, nhưng để đem gươm giáo. Quả vậy, Thầy đến để gây chia rẽ giữa con trai với cha, giữa con gái với mẹ, giữa con dâu với mẹ chồng” (Mt 10:34-35). Qua sứ mệnh của mình, Chúa Giêsu nói đến một thực tế hay đúng hơn một “hệ quả” của sứ mệnh của Ngài mà chính Ngài và các môn đệ phải đối diện, đó là, “kẻ thù của mình chính là người nhà” (Mt 10:36).
Chúng ta có thể nhận ra trong bài Tin Mừng hôm nay việc Chúa Giêsu đưa ra cho các môn đệ những điều cần thiết để trở nên môn đệ của Ngài và những điều đáng được hưởng. Một cách cụ thể, bài Tin Mừng gồm hai phần: phần 1 (Mt 10:37-39) trình bày cho chúng ta những “loại người” không xứng đáng với Chúa Giêsu; phần 2 (Mt 10:40-42) nói về phần thưởng cho những người môn đệ Chúa Giêsu.
Trong phần 1, Chúa Giêsu cho chúng ta biết có ba “loại người” không xứng đáng với Ngài, đó là, (1) “yêu cha mẹ hơn thầy” – những người gắn bó với máu mủ hay yêu thương gia đình mình hơn Chúa Giêsu; (2) “yêu con trai con gái hơn thầy” – những người sống tình yêu nam nữ [tình yêu lãng mạn giữa nam nữ]; (3) “không vác thập giá mình mà theo Thầy” – đây là những người không chấp nhận mầu nhiệm đau khổ trong cuộc đời mình. Câu 39 trình bày về ba loại người này như những người “tìm giữ mạng sống mình.” Khi họ tìm giữ, họ sẽ mất; nhưng khi họ liều mất mạng sống mình “vì Chúa Giêsu,” họ sẽ tìm thấy được mạng sống họ. Khi nói điều này, Chúa Giêsu nói đến việc Ngài kêu gọi một số người theo Ngài một cách triệt để, đây là những người mà chúng ta có thể nói là sống đời sống thánh hiến.
Trong phần nói về phần thưởng, chúng ta thấy Chúa Giêsu nhấn mạnh đến việc “đón tiếp”: “Ai đón tiếp anh em là đón tiếp Thầy, và ai đón tiếp Thầy là đón tiếp Đấng đã sai Thầy. “Ai đón tiếp một ngôn sứ, vì người ấy là ngôn sứ, thì sẽ được lãnh phần thưởng dành cho bậc ngôn sứ; ai đón tiếp một người công chính, vì người ấy là người công chính, thì sẽ được lãnh phần thưởng dành cho bậc công chính” (Mt 10:40-41). Chỉ sau khi nói đến việc đón tiếp, Chúa Giêsu mới nói đến việc làm một việc gì đó nhỏ bé cho những người môn đệ Chúa Giêsu. Thật vậy, cuộc sống thường ngày dạy ta rằng, khi chúng ta không đón nhận hay đón tiếp một người thì chúng ta cũng không muốn làm gì cho họ, ngay cả một việc nhỏ nhất. Tuy nhiên, Chúa Giêsu nói cho chúng ta rằng khi chúng ta “cho một trong những kẻ bé nhỏ này uống, dù chỉ một chén nước lã thôi, vì kẻ ấy là môn đệ của Thầy, thì Thầy bảo thật anh em, người đó sẽ không mất phần thưởng đâu” (Mt 10:42). Kẻ bé nhỏ ở đây có thể ám chỉ các môn đệ hoặc tông đồ, nhưng theo các học giả Kinh Thánh, họ là những người không có học thức và thấp kém trong cộng đoàn. Chi tiết này cho thấy Thiên Chúa không để cho một việc nhỏ mà chúng ta làm cho người khác bị bỏ qua. Nếu Thiên Chúa thưởng công cho người cho người khác chén nước lã, thì Thiên Chúa sẽ thưởng nhiều như thế nào cho người bắt toàn bộ hệ thống nước cho toàn thành phố sử dụng!
Lm. Antôn Nguyễn Ngọc Dũng, SDB
